Προεδρεύουσα δημοκρατία ή δημοκρατία του Προέδρου;

Scroll down to content

Ο Γουϊνστον Τσόρτσιλ, το 1939, χαρακτήρισε τη Ρωσία « γρίφο τυλιγμένο με μυστήριο μέσα σε ένα αίνιγμα ». Αυτός ο χαρακτηρισμός αντανακλά τη δυσκολία που αντιμετωπίζει κανείς στη προσπάθειά του να κατανοήσει τους Ρώσους.

Από τις αρχές του περασμένου αιώνα, η Ρωσία αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση. Παρουσιάζει κάποια εμφανή ανατολικά γνωρίσματα, ωστόσο έκδηλη είναι και η διαφορά από τα άλλα ανατολικά κράτη. Πριν λίγο καιρό, ο Βλαντίμιρ Βλαντιμίροβιτς Πούτιν, πρώην κατάσκοπος της KGB και πρώην αρχηγός του κόμματος « Ενωμένη Ρωσία», κατεβαίνει στις προεδρικές εκλογές ως ανεξάρτητος υποψήφιος. Έχει αποκτήσει μεγάλη πείρα λόγω της θητείας του ως πρόεδρος την περίοδο 2000-2008 και ως πρωθυπουργός την τετραετία που ακολούθησε, αλλά και πάλι ως πρόεδρος την τελαυταια εξαετία. Ο Πούτιν από την πρώτη κιόλας φορά που εκλέχθηκε στο αξίωμα το προέδρου σπεύδει να ανακοινώσει ότι οι Ρώσοι είναι Ευρωπαίοι και πως ανήκουν στη Δύση ( ! ). Κάπως έτσι, εγείρεται το ζήτημα του πολιτεύματος της σύγχρονης Ρωσίας. Η ανελεύθερη δημοκρατία του Γιέλτσιν, τα κατάλοιπα των παλαιών καθεστώτων και ο « ευρωπαϊκός » αέρας συρρέουν στο πρόσωπο του Πούτιν.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Την πρώτη προεδρία Πούτιν ( 2000-2004 ) σηματοδοτεί ο πόλεμος στη Τσετσενία – μη ξεχνάμε πως τον ψήφισε ο στρατός. Οι αντάρτες και οι Ομοσπονδιακοί μεταφέρονται σε άτυπες φυλακές και στρατόπεδα εργασίας, ενώ θύματα πέφτουν ακόμα και απλοί πολίτες, εμπλεκόμενοι και μη. Εκτός από τον πόλεμο, ο οποίος σαφώς και βοήθησε την αυτοπροβολή του, ο Πούτιν δημιουργεί ένα Ρώσικο Καπιταλισμό με την νομενκλατούρα ( ελίτ ) και τους « Πατέρες » των επιχειρήσεων, ανάλογο με αυτόν της ΕΣΣΔ. Οι ηθικές αξίες είναι υπεράνω του νόμου και η ισχυρή Ρωσία υπεράνω όλων. Φυσικά, όλες αυτές οι τακτικές δε μοιάζουν καθόλου ευρωπαϊκές και δημοκρατικές, αλλά όπως είπε και Harry Eckstein « είναι δύσκολο να βρεθεί έστω και μία περίπτωση χώρας που έχει λιγότερες πιθανότητες να εκδημοκρατιστεί από τη Ρωσία ».

Η δεύτερη φάση της Προεδρίας του, το 2004, στοιχειώνεται από κατηγορίες για νοθεία, ελεγχόμενα ΜΜΕ και σκευωρίες κατά των πολιτικών του αντιπάλων. Αφού εξουδετέρωσε τους Ολιγάρχες, φίμωσε τα ΜΜΕ και περιθωριοποίησε την αντιπολίτευση, ο Πούτιν ασκεί εδώ και χρόνια μια πολιτική που ο ίδιος ονομάζει « κυρίαρχη δημοκρατία », ή αλλιώς « εκλεγμένη μοναρχία », όπως διατείνονται πολλοί πολιτικοί επιστήμονες.

Από άλλους, ως μόνη δημοκρατική του κίνησή του ήταν η τυπική έστω τήρηση του Συντάγματος, όπως αποδεικνύει η εκλογή του στο αξίωμα του Πρωθυπουργού το 2008. Το σύστημα φυσικά άλλαξε μετά την επανεκλογή του και οι προεδρικές εκλογές στη Ρωσία γίνονται δύο χρόνια αργότερα από το προβλεπόμενο ( 2018 αντί για 2016 ), αφού οι Ρώσοι ( ; ) έχουν τροποποιήσει πλέον το Σύνταγμά τους και αυξήσει τη θητεία του Προέδρου στα 6 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι ο Πούτιν θα ηγεμονεύει πρακτικά στη χώρα έως το 2024, που θα δοθεί στη χώρα η δυνατότητα να τον καθαιρέσει ή να τον εκλέξει ξανά.

Τελικά, η Ρωσία του Πούτιν έχει ένα δικό της πολίτευμα, που απολαμβάνει σεβασμού, έστω και αν δεν ταιριάζει με τα δυτικά, ευρωπαϊκά πρότυπα καπιταλισμού και φιλελευθερισμού. Θα μπορούσε άλλωστε κανείς να μην συμπαθήσει ένα κράτος με τέτοιους ενεργειακούς πόρους ;

 

 Της Θεοδώρας Βουνίδη

 

Βιβλιογραφία

1. Η επινόηση της σύγχρονης Ρωσίας, Αρκαντι Οστροφσκι, επίκεντρο 2015

2. Σε πρώτο πρόσωπο: διάλογοι με τον Πούτιν, Νέα σύνορα 2000

3. Η Ρωσία του Πούτιν, Anna Politovskaya, Οξύ 2005

4. Βλάντιμιρ Πούτιν: ο άνθρωπος δίχως πρόσωπο, Πατάκη 2012

5. Reinventing power politics in the Eurasian energyland/ Stylianos A. Sotiriou, διατριβή (διδακτορική) ΠΑΜΑΚ 2013

6. Παλινόρθωση στη Ρωσία: γιατί απέτυχε ο καπιταλισμός, Μπορις Καγκαρλιτσκι, στάχυ 1996

7. Η Ρωσία σήμερα, Καραγιαννης, Κυρκιλης, Προέδρου,Shakleina, Τσακίρης, Φεαγκονικολοπουλος, Παπαζήση 2010

Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: