Το μποϊκοτάζ-μπούμερανγκ στον Αραβικό Κόλπο

Scroll down to content

Μετά από σχεδόν ένα χρόνο αποκλεισμού του Κατάρ, οι χώρες του Κόλπου φαίνεται να προσπαθούν να επαναφέρουν την ομαλότητα στην περιοχή.

Το μποϊκοτάζ ξεκίνησε στις 5 Ιουνίου, όταν το Μπαχρέιν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία διέκοψαν τις διπλωματικές και οικονομικές σχέσεις με το Κατάρ. Με αυτό τον τρόπο το Εμιράτο αποκλείστηκε από στεριά και θάλασσα, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν μεταφορικά προβλήματα. Τα προβλήματα αυτά σχετίζονται τόσο με τα αεροπλάνα της Qatar Αirways που, πλέον, μπορούν να πετάνε μόνο μέσα από την διαδρομή Ιράν-Τουρκία, όσο και με τα πλοία φυσικού αερίου, τα οποία απαγορεύεται να ανεφοδιάζονται στο λιμάνι Dschabal Ali. Ταυτόχρονα, προκλήθηκε αποκλεισμός από τις αγορές -να σημειωθεί πως το 40% των τροφίμων του Καταρ είναι εισαγώμενα μέσω την Σαουδικής Αραβίας- και απαγόρευση εισόδου και εξόδου από την χώρα, με εντολή εγκατάλειψης της από τους πολίτες των κρατών που προάγουν το μποϊκοτάζ. Όλα αυτά ενίσχυσαν και οι μαζικες επιθεσεις στον κυβερνοχώρο κατά του αποκλεισμένου Εμιράτου.

Γιατί, όμως, οι χωρες του Κόλπου συζητούν σήμερα για άρση του μποϊκοτάζ;

Η αρχή της ιστορίας διαφαίνεται περίπου στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, οπότε στις χωρες του Αραβικού Κόλπου υπήρξαν διαταραχές και συγκρούσεις με πρωταγωνιστή το Ιράν και το Ιράκ. Πριγκιπάτα, οπως το Κατάρ και το Ντουμπάϊ, που διέθεταν πετρέλαιο, αλλά όχι μεθόδους αυτοάμυνας, συνασπίστηκαν με κράτη οπως το Ιράν και το Ιράκ που διέθεταν και τα δυο πλεονεκτήματα. Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία μιας εκρηκτικής κατάστασης που υποχώρησε μεν τη περίοδο 1980-1988 αλλά «τερματίστηκε» μόλις στα τέλη του 20ου αιώνα. Από τότε η Ουάσιγκτον και οι ηγέτες των χωρών του Κόλπου προωθούν μια ένωση εναντίων των χωρών «εχθρών», σήμερα εναντίον της Τεχεράνης. Οι σχέσεις μάλιστα, του Κατάρ με την Αμερική πλέον είναι τόσο στενή, ώστε να χρησιμοποιεί τη βάση Al Udeid Air Base, απ’όπου γίνονται όλες οι αμερικανικές αεροπορικές δραστηριότητες στον Κόλπο. Οπότε, οι σχέσεις των χωρών του Κόλπου πρέπει οπωσδήποτε να επανέλθουν στην πρότερη ειρηνική τους κατάσταση.

Εκτός αυτού, το μποϊκοτάζ επέφερε τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα. Το Κατάρ όχι απλώς δεν κατέρρευσε, όπως περίμεναν, αλλά οι επιμέρους οικονομίες του Μπαχρέιν, της Σαουδικής Αραβίας και των Αραβικών Εμιράτων ήρθαν σε ύφεση λόγω της άμεσης εξάρτησης από το Εμιράτο του Ταμίμ μπιν Χαμάντ.

Το Κατάρ είναι μια δυνατή οικονομία που βασίζεται στο πετρέλαιο και το φυσικό αεριο. Το εμιράτο στο οποίο επικρατεί απόλυτη ή συνταγματική (;) μοναρχία έχει το μεγαλύτερο κατά κεφαλή εισόδημα στον κόσμο και πλέον έχει αναγνωριστεί ως μέση δύναμη του πλανήτη και υπερδύναμη στον αραβικό κόσμο. Ταυτόχρονα, όμως, το κράτος διατηρεί μικρή στρατιωτική δύναμη, περίπου 12.000 ανδρών υπό τον εμίρη Ταμίμ μπιν Χαμάντ, ο οποίος ειρηνικά παρέλαβε την εξουσία από τον πατέρα του στις 25 Ιουνίου 2013 -Εν μέσω μιας τηλεοπτικής εκπομπής στην οποία ανακοίνωσε πως παραχωρεί την θέση του στον γιο του- και σήμερα ο ίδιος ο Εμίρης Ταμίμ μπιν Χαμάντ διατελεί και προεδρος της Ολυμπιακής Επιτροπής.

Το μποϊκοτάζ επιβλήθηκε για δυο βασικούς λόγους με κυριότερο την κατηγορία της υπόθαλψης και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και δευτερευόντως τις φιλικές σχέσεις με το Ιράν και την Τουρκία.

Παραδοσιακά, το Εμιράτο υποστηρίζει διάφορα ισλαμιστικά κινήματα με διευρυμένη απήχηση από τον λαό και μοιράζεται κοινές αντιλήψεις με την «Πύλη». Χρηματοδοτούσε τους Ταλιμπάν και πλέον -παρόλο που το αρνείται συνεχώς και κατηγορηματικά- φαίνεται πως υποστηρίζει τόσο τους Αδελφούς Μουσουλμάνους της Αιγύπτου, όσο και την Χαμάς στη Παλαιστίνη. Άρα, καμία εντύπωση δεν προκαλεί το γεγονός πως οι υπόλοιπες χώρες ανησυχούν για την υποψία υπόθαλψης της τρομοκρατίας…

Όσο αφορά τη σχέση του τριγώνου Κατάρ-Ιράν- Τουρκίας είναι αυτό που μάλλον -αν και παρουσιάζεται ως ήσσονος σημασίας- είναι αυτό που μάλλον προβληματίζει περισσότερο τις χώρες του κόλπου, αφού ελλοχεύει ο κίνδυνος να δημιουργηθεί μια υπερδύναμη που κάποιους προφανώς δεν ωφελεί. Από τη στιγμή που επιβλήθηκε ο αποκλεισμός, η Τουρκία και το Ιράν έστειλαν αεροπλάνα με τρόφιμα στο Κατάρ για να το ενισχύσουν. Εκτός αυτού, τα μεγαλύτερα κοιτάσματα φυσικού αερίου στον κόσμο ανήκουν στο Ιράν και στο Κατάρ, Οποτε η συμμαχία είναι λογική, παρόλο που τόσο ο Πρόεδρος Τραμπ, όσο και οι ηγέτες των υπολοίπων κρατών του Κόλπου δεν την είδαν εξ’ αρχής με καλό μάτι. Γι’αυτό τον λόγο ένα από τα δεκατρία σημεία που απέστειλαν οι χωρες που απομόνωσαν το Κατάρ προς αυτό, ήταν η διακοπή των σχέσεων με την Τουρκία και το Ιράν.

Φυσικά, οι απαιτήσεις των χωρών αφορούν και αλλά σημεία όπως την παύση του δορυφορικού τηλεοπτικού δικτύου Al Jazeera και την κατάργηση της στρατιωτικής τουρκικής βάσης. Επιπλέον, ζητούν να παύσει η χρηματοδότηση και υπόθαλψη των Χεζμπολάχ του Λιβανίου, των Μουσουλμανικών Αδελφοτήτων της Αιγύπτου, του Ισλαμικού Κράτους, της Αλ Κάιντα και άλλων ισλαμιστικών οργανώσεων. Τέλος, απαγορεύτηκε η πολιτογράφηση από το Κατάρ πρώην πολιτών των τεσσάρων χωρών, ζητήθηκε αποτροπή της εμπλοκής του Κατάρ στις εσωτερικές τους υποθέσεις και συνολική ευθυγράμμιση με το Συμβούλιο Συνεργασιας του Κόλπου.

Η συνεργασία και αποδοχή των αιτημάτων δεν αποδείχθηκε εύκολη υπόθεση. Το Κατάρ, ωστόσο, έχει κάνει βήματα «καλής θελήσεω» επιτρέποντας στους πολιτες να εισέρχονται και να εξέρχονται ελεύθερα στο Εμιράτο.

Χωρις, όμως, καμία ουσιαστική προσπάθεια υποχώρησης από τις δυο πλευρές, το διπλωματικό χάσμα παραμένει αγεφύρωτο.

Το Κατάρ έχει προβλέψει προϋπολογισμό για το 2018, που θα του επιτρέψει να «αντέξει» τον αποκλεισμό, ενώ ταυτόχρονα το γραφείο Τύπου της Κυβέρνησης αναγγέλλει πως «θέλουν να υποβαθμίσουν την ανεξαρτησία του, όμως, τόσο η εθνική κυριαρχία, όσο και το Μουντιάλ παραμένουν αδιαπραγμάτευτα και δεν τίθενται υπό συζήτηση…»

Τελικά ποιόν έπληξε περισσότερο αυτή η κατάσταση;

Αυτόν που υπέστη το μποϊκοτάζ ή αυτούς που το επέβαλαν;

 

Της Θεοδώρας Βουνίδη


Βιβλιογραφία:

http://www.athina984.gr

politics.com.cy/article/

http://www.stage.gov/j/drl/ rls/ irf/2007/90219.htm

http://www.bbc.com/news/world-middle- east-23026870

priyadsouza.com/population-of- Qatar-by- nationality-in- 2017/

Ιστορία της Μέσης Ανατολής, Arthur Goldschmidt Jr Aomar Boum, επίκεντρο

analyst.gr/2017/06/11/I-mistiriodis- epithesi-enantion- tou-Katar

Αρέσει σε %d bloggers: