Ουκρανία μέρος δεύτερο: Κριμαία

Scroll down to content

Τα προβλήματα της Ουκρανίας φαίνεται να μην έχουν τελειωμό καθώς εδώ και τέσσερα χρόνια η χώρα βρίσκεται σε καθεστώς εμφυλίου πολέμου.

Σημείο εκκίνησης των προβλημάτων της Ουκρανίας αποτελεί η επανάσταση του 2014 που ακολούθησε το “Euromaidan”, η οποία αφενός μεν εξανάγκασε τον Viktor Yanukovych να εγκαταλείψει την εξουσία, αφετέρου δε αποτέλεσε τη σπίθα, που άναψε το μπαρούτι στην διαμάχη μεταξύ δυτικής και ανατολικής Ουκρανίας.

Ένα από τα κύρια αίτια της εμφύλιας διαμάχης, μπορεί να εντοπιστεί στη δημογραφική σύσταση της Ουκρανίας. Η Ρωσία και η Ουκρανία έχουν μακροχρόνιους ιστορικούς δεσμούς και αυτό αντικατοπτρίζεται στον πληθυσμό.

Ukrainian is spoken by 70% of the country, but Russian is the mother tongue of many in the east.

Στην ανατολική Ουκρανία υπάρχει μια ισχυρή ρωσική μειονότητα, γεγονός που πάντα αποτελούσε πεδίο διαμάχης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Συγκεκριμένα, οι περιοχές Λουχάνσκ, Ντονέτσκ που μαζί σχηματίζουν την περιοχή του Ντονμπάς- που βρίσκεται σε αναβρασμό και η Κριμαία, που έχει ήδη προσαρτηθεί από την Ρωσία, αποτελούνται κυρίως από Ρώσους. Έτσι, δεν είναι περίεργο που η ανατολική Ουκρανία ακολουθούσε κατά κύριο λόγο φιλορωσική πολιτική και ήταν επιρρεπής στην επιρροή της Μόσχας. Στην δυτική Ουκρανία αντίθετα, ο αριθμός των πολιτών ρωσικής καταγωγής είναι ελάχιστος. Αυτό σε συνδυασμό με τις ακρότητες των Ρώσων στο παρελθόν οι οποίες είναι ακόμα νωπές στη μνήμη των Ουκρανών επέτρεψε την ανάπτυξη φιλοδυτικής πολιτικής.

Οι πολιτικές διαφορές που αναπτύχθηκαν μεταξύ ανατολικής και δυτικής Ουκρανίας επιδείνωσαν ακόμα περισσότερο την κατάσταση, κάτι που φαίνεται ξεκάθαρα στις εκλογικές διαμάχες. Στις προεδρικές εκλογές του 2004 αλλά και του 2010 ο Viktor Yanukovych βασίστηκε κυρίως, στην ανατολική Ουκρανία για την εκλογή του. Ο Viktor Yanukovych υπήρξε άλλωστε ο κυβερνήτης της περιοχής του Ντονέτσκ. Η ακύρωση της εκλογής του το 2004, λόγω εκλογικής απάτης και ο διωγμός του από την εξουσία λόγω του “Euromaidan” το 2014, δυσαρέστησε τους πολίτες της Ανατολικής Ουκρανίας. Μάλιστα, η φυγή του Yanukovych αποτέλεσε την αφορμή για το έναυσμα του εμφυλίου πόλεμου.

Ο τελευταίος λόγος είναι η εμπλοκή της Δύσης. Ένας διαρκής πόθος της είναι η επέκταση του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προς τα ανατολικά. Στο πλαίσιο αυτό, έγιναν προσπάθειες να βοηθηθούν και να εκδημοκρατισθούν οι πρώην σοβιετικές χώρες και να ενταχθούν στη Δύση. Αυτό έγινε στην Εσθονία, στη Λετονία, στη Λιθουανία, στην Πολωνία και σε άλλες χώρες. Η αποδυναμωμένη Ρωσία ήταν φυσικά ανίκανη να σταματήσει αυτήν την προέλαση της Δύσης και άφηνε αμαχητί αυτές τις χώρες να ενταχθούν σε αυτή.

Ωστόσο η Δύση έκανε δυο μεγάλους λάθος υπολογισμούς. Δεν υπολόγισε τον Putin, έναν ηγέτη ιδιαίτερα γνωστό για τη στρατιωτική προσέγγιση στη λύση των προβλημάτων (παράδειγμα η Τσετσενία). Ο άλλος λάθος υπολογισμός ήταν ότι δεν έλαβαν υπόψη τη γεωγραφική θέση της Ουκρανίας σε σχέση με τη Ρωσία. Ιστορικά η Ουκρανία αποτελούσε για τη Ρωσία σημαντικό ανασχετικό παράγοντα στις προσπάθειες εισβολής στο έδαφός της. Έτσι πάντα η ρωσική ηγεσία φρόντιζε να αποτρέπει τον έλεγχο της Ουκρανίας από πιθανούς εχθρούς της. Εν κατακλείδι, όποιες προσπάθειες και αν κάνει η Δύση για επέκταση στα σύνορα της Ρωσίας, αν δεν είναι έτοιμη να τις υποστηρίξει κατάλληλα, θα καταλήξουν σε φιάσκο γιατί απλά δεν πρόκειται η Ρωσία να επιτρέψει κάτι τέτοιο. Μέχρι τώρα οι προσπάθειες δυτικοποίησης της Ουκρανίας και της Γεωργίας απέτυχαν με δυσάρεστες συνέπειες κυρίως για τους πολίτες των χωρών αυτών.

Τα γεγονότα στην Κριμαία εξελίχθηκαν αναμενόμενα και αναίμακτα. Με τη φυγή του Yanukovych στη Ρωσία και τις δηλώσεις Putin ότι η Κριμαία πρέπει να επιστραφεί στη Ρωσία ήταν ξεκάθαρο, τι θα ακολουθήσει. Έγινε το δημοψήφισμα το οποίο ήταν αμφιλεγόμενο, καθώς υπήρχαν στην Κριμαία άτακτα σώματα στρατού της Ρωσίας (οι γνωστοί μικροί πράσινοι άντρες). Η Κριμαία ανεξαρτητοποιήθηκε και ενώθηκε με τη Ρωσία, κάτι που δεν αναγνωρίζει η Δύση αλλά ανεπίσημα έχει αποδεχτεί. Ενώ οι κυρώσεις, αν και δημιουργούν αρκετά προβλήματα στην οικονομία της Ρωσίας, εντούτοις έχει αποδειχθεί ότι ελάχιστα επηρεάζουν την εξωτερική πολιτική της. 

Πέρα από τους «μικρούς πράσινους άντρες» η Ρωσία χρησιμοποίησε και άλλες τακτικές για να διατηρήσει την τάξη στην Κριμαία. Η Ρωσία υποσχέθηκε να επενδύσει ένα ποσό που ανέρχεται στις 650 εκατομμύρια αγγλικές λίρες, ενώ οι ιδιωτικές επενδύσεις μπορούσαν να φτάσουν τα 3 δισεκατομμύρια. Αυτές οι υποσχέσεις ήταν απαραίτητες για τη διατήρηση της τάξης καθώς η οικονομία της Κριμαίας στηριζόταν στην Ουκρανία. Ειδικότερα στον τομέα των βασικών υποδομών, στηριζόταν στην Ουκρανία κατά 85% για τον ηλεκτρισμό και κατά 90% για το νερό που χρησιμοποιούσαν. Εδώ μπορεί κανείς να εντοπίσει ένα από τους λόγους που είναι τόσο δύσκολη η ενσωμάτωση νέων περιοχών, σε ένα κράτος στον 21ο αιώνα. Όλα αυτά τα μέσα που κάνουν τη ζωή των πολιτών εύκολη, συγχρόνως τους δένουν στον κορμό ενός κράτους. Φυσικά, αυτές οι ρωσικές οικονομικές υποσχέσεις δεν υλοποιήθηκαν ποτέ. Αντιθέτως η κατάσταση έχει χειροτερέψει, οι μισθοί και οι συντάξεις μειώθηκαν, οι τιμές των προϊόντων αυξήθηκαν και λόγω της ασταθούς κατάστασης, οι τουρίστες που ήταν πάντα μεγάλη πηγή εσόδων έχουν φύγει. Οι πολίτες της Κριμαίας έχουν πλέον αντιληφθεί το εύρος των φαύλων υποσχέσεων της Ρωσίας και βρίσκονται σε κατάσταση συνεχούς δυσαρέσκειας.

Άλλη τεχνική που χρησιμοποιείται είναι η προπαγάνδα ή “ο πληροφοριακός πόλεμος” όπως τον ονομάζει ένας Ρώσος βουλευτής. Η τεχνική αυτή είναι πολύ γνωστή στους Ρώσους, οι οποίοι την έχουν χρησιμοποιήσει εκτενώς τον τελευταίο καιρό, εκμεταλλευόμενοι τις εξελίξεις στην τεχνολογία. Πώς όμως το πετυχαίνουν αυτό; Το Κρεμλίνο έχει υποσκάψει την ανεξάρτητη δημοσιογραφική αρχή, θέτοντας υπό τον έλεγχο της τα δημοσιογραφικά κέντρα που την αντιστρατεύονται ή είναι ανεξάρτητα.

Ένα τέτοιο παράδειγμα αποτελεί το RIA Novasti, το οποίο αν και κρατικό, ήταν γνωστό για την ανεξάρτητη στάση του, ο Putin το συγχώνευσε με το Russia Today ένα κανάλι γνωστό για την προπαγανδιστική του στάση.

Μια άλλη τεχνική της Ρωσίας, είναι να ονομάζει το “Euromaidan”, ως μια φασιστική επανάσταση και έτσι να στρέψει την δυσαρέσκεια των πολιτών της Κριμαίας κατά του Κιέβου. Μη ξεχνάμε ότι η Ουκρανία ήταν μια από τις χώρες που υπέστησαν πολλές καταστροφές από τους Ναζί, οπότε οτιδήποτε έχει σχέση με αυτή την ιδεολογία δημιουργεί την έχθρα των Ουκρανών πολιτών.

Ωστόσο οι προσπάθειες της Μόσχας μπορούν κάλλιστα να αποδειχθούν άσκοπες αν δε λύσει το βασικό πρόβλημα, που είναι η άθλια κατάσταση των κατοίκων της Κριμαίας κάτω από τη δικιά της διακυβέρνηση. Πρέπει να πάρει άμεσα μέτρα για τη λύση των πολλών προβλημάτων που υπάρχουν.

Του Στέργιου Βακάλη

 

Βιβλιογραφία:

https://www.britannica.com/topic/Ukraine-crisis

https://www.nytimes.com/2017/06/20/opinion/ukraine-russia.html

https://edition.cnn.com/2015/02/10/europe/ukraine-war-how-we-got-here/index.html

http://www.bbc.com/news/world-middle-east-26248275

https://www.theguardian.com/world/2014/mar/17/crimea-crisis-russia-propaganda-media

http://mearsheimer.uchicago.edu/pdfs/Ukraine%20Article%20in%20Foreign%20Affairs.pdf

https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-crimea/promised-prosperity-never-arrived-in-russian-held-crimea-locals-say-idUSKCN10W0EM

https://www.theguardian.com/world/2014/mar/17/crimea-russia-promises-investment-stability

Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: