Η  Κύπρος  ως  μικρό  κράτος  στην  Ε.Ε. Οικονομία, Πλούτος, Κύρος, Διοίκηση

Scroll down to content

Τα μικρά κράτη στο διεθνές σύστημα οφείλουν να λειτουργούν ορθολογικά, να είναι δραστήρια, να προσαρμόζονται ανάλογα με την εξέλιξη του διεθνούς συστήματος μέσα σε αυτό το άναρχο και ανταγωνιστικό περιβάλλον καθώς και να εκμεταλλεύονται τις οποιεσδήποτε ευκαιρίες παρουσιάζονται σε αυτό. Το διεθνές σύστημα, διαμορφώνει την συμπεριφορά τους, που σημαίνει ότι πρωταρχικός στόχος και σκοπός των μικρών κρατών είναι η επιβίωση και η αύξηση της επιρροής τους. Είναι λογικό ότι μέσα στις κρίσεις του διεθνούς συστήματος επηρεάζονται περισσότερο και χρήζουν την ικανότητα της αυτο-βοήθειας. Τα στοιχεία που διαμορφώνουν αλλά και επηρεάζουν τα μικρά κράτη είναι η γεωγραφική της θέση, το πολιτικό σύστημα, η οικονομία, ιστορία διοίκηση, η φήμη και το κύρος καθώς και ο ηγέτης. Η Κύπρος, μια χώρα μικρή στο διεθνές σύστημα, η οποία υπέστη την Τουρκική εισβολή του 1974 και την οικονομική κρίση του 2013, κατάφερε μέσα σε αυτές τις μεγάλες δυσκολίες να σταθεί στα πόδια της, λειτουργώντας ορθολογικά, ενισχύοντας την οικονομία της, εκμεταλλευόμενη τον πλούτο της στο έπακρο, έχοντας παράλληλα μια δυναμική εξωτερική πολιτική και κυρίως μαθαίνοντας από τα λάθη της. Όλα αυτά ενίσχυσαν την αξιοπρέπεια και το κύρος αυτής της μικρής χώρας και αποτέλεσαν ορθά βήματα στα πλαίσια της αντιμετώπισης κρίσεων.

Η Τουρκική εισβολή στην μεγαλόνησο προκάλεσε μεγάλου εύρους καταστροφές με αποτέλεσμα να χάσει σημαντικό ποσοστό του Α.Ε.Π και της παραγωγής. Μερικές από τις συνέπειες ήταν ο μαζικός εκτοπισμός κυπρίων κατοίκων από τις πόλεις υπό κατοχήν, η μαζική ανεργία που έφτανε μέχρι και το 30%, μεγάλα ελλείμματα στα συναλλαγματικά αποθέματα λόγω πολιτικής αβεβαιότητας και ανασφάλειας, απώλεια σημαντικών πόρων όπως στον τομέα του τουρισμού και των πλουτοπαραγωγικών πόρων καθώς και η απώλεια του λιμανιού της Αμμοχώστου. Επιπρόσθετα, υπήρχε μεγάλο πρόβλημα στις πρώτες ύλες και αξίζει να σημειωθεί ότι η οικονομία στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου ήταν πολύ πιο σημαντικό από το υπόλοιπο νησί. Η Κύπρος κλήθηκε να βρει τρόπους να καλύψει όλη αυτή την φθορά και τις συνέπειες του πολέμου κυρίως το θέμα των εκτοπισμένων και την υποστήριξη τους. Μέσα σε αυτή την μεγάλη τραγωδία, το νησί κατάφερε σταδιακά να αντιμετωπίσει το πρόβλημα και να γίνει μια υγιής οικονομία.

Η σταθεροποίηση της χώρας και η οικονομική ανάκαμψη χαρακτηρίστηκε από πολλούς παρατηρητές ως «οικονομικό θαύμα». Η ορθολογική οικονομική διαχείριση και δημοσιονομική πολιτική που ακολούθησε η Κύπρος εξασφάλισε χαμηλό πληθωρισμό και πλήρη απασχόληση. Επιπλέον, η υιοθέτηση ενός συστήματος ελεύθερης αγοράς και η σωστή μακροοικονομική πολιτική καθώς και η πλήρη συνεργασία και συντονισμός μεταξύ του δημόσιου τομέα και κοινωνικών εταίρων, έφερε ως αποτέλεσμα την οικονομική άνθιση της χώρας. Ακολουθήθηκε μια νομισματική και δημοσιονομική πολιτική που προέβλεπε στην αύξηση των δαπανών για την υποστήριξη και κάλυψη των ζημιών και ταυτόχρονα αύξησε την ζήτηση. Γενικότερα, υπήρχε ένα κλίμα εργατικότητας που έφερε ως αποτέλεσμα την μεγάλη επιχειρηματική δραστηριότητα κυρίως από κύπριους επιχειρηματίες οι οποίοι υλοποίησαν επενδυτικά σχέδια ανεβάζοντας έτσι το επίπεδο του εργατικού δυναμικού, και των κτηριακών εγκαταστάσεων. Γενικότερα, η Κύπρος αναπτύχθηκε ως ένα διεθνές επιχειρηματικό κέντρο το 1976 αφού εισήγαγε τα πρώτα κίνητρα για την εγκατάσταση πολυεθνικών επιχειρήσεων. Είναι γνωστό ότι μια χώρα μετά από πόλεμο γίνεται το στόχαστρο επενδύσεων και η παρουσίαση νέων ευκαιριών.

Με το Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης 1994-1998 επιδιωκόταν η διατήρηση της οικονομίας στο επίπεδο που είχε φτάσει. Στόχος του η επίτευξη υψηλού ρυθμού ανάπτυξης και η διατήρηση υψηλών συνθήκων απασχόληση έχοντας ως προϋπόθεση τη συνεχή βελτίωση της παραγωγής, ανταγωνιστικότητας καθώς και την τεχνολογική αναβάθμιση της χώρας. Μέσα από αυτό το σχέδιο, ενισχύθηκε αισθητά το κοινωνικό κράτος και όλοι οι τομείς της οικονομίας, όπως για παράδειγμα ο τουρισμός, η μείωση του πληθωρισμού και της ανεργίας, ενώ προέκυψαν θετικά ποσοστά ανάπτυξης. Η αποτίμηση του σχεδίου σε γενικά πλαίσια ήταν θετική και ενίσχυσε την οικονομία σε μεγάλο βαθμό. Ωστόσο, στο σχέδιο αυτό, εφαρμόστηκε επεκτατική δημοσιονομική πολιτική με αποτέλεσμα να οδηγηθεί στην αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος και απαιτούνταν ο άμεσος έλεγχος. Το Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης επεκτάθηκε για τα έτη 1999-2003 όπου ήταν απαραίτητη η προσαρμογή της Κύπρου στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της οικονομικής ολοκλήρωσης. Η οικονομική πολιτική έχει εστιαστεί στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, την αναδιάρθρωση όλων των οικονομικών μονάδων όπως την αξιοποίηση συγκριτικών πλεονεκτημάτων, τον εκσυγχρονισμό των επιχειρηματικών μονάδων, την αναβάθμιση του ρόλου της χώρας ως Διεθνούς Κέντρου Παροχής Υπηρεσιών, προσαρμογή στην Κοινωνία της Πληροφορίας και την ολική αναδιάρθρωση του Δημόσιου Τομέα. Και για ακόμη μια φορά, τα αποτελέσματα από την εφαρμογή του σχεδίου ήταν θετικά και το μεγαλύτερο επίτευγμα όλων αυτών των οικονομικών μεταρρυθμίσεων και πολιτικών ήταν η ένταξη της χώρας στην Ε.Ε. το 2004 και η υιοθέτηση του Ευρώ το 2008.

Η Κύπρος εξέπληξε την διεθνή κοινότητα με την οικονομική της επιτυχία μετά τις συνέπειες της εισβολής αλλά δεν έμεινε ως εκεί. Το νέο κεφάλαιο που ανοίγει η Κύπρος το οποίο ήταν εντυπωσιακό, είναι το θέμα εύρεσης και εκμετάλλευσης φυσικού αερίου που σήμαινε την διευθέτηση και ανακήρυξη της κυπριακής ΑΟΖ. Ένα μικρό νησί χωρίς μεγάλο στρατό και ισχύ κατάφερε μέσα από έξυπνες αποφάσεις και κινήσεις να καταφέρει να προχωρήσει στην εκμετάλλευση του φυσικού της πλούτου απέναντι στην απειλητική Τουρκία. Ο πρόεδρος της Κύπρου το 2004, Τάσος Παπαδόπουλος ανακήρυξε την κυπριακή ΑΟΖ η οποία ήδη ήταν σε ισχύ από την άνοιξη του 2003. Η Κύπρος οριοθέτησε τα θαλάσσια σύνορα της με την Αίγυπτο το 2003 και εν συνεχεία απευθύνθηκε στην Ελλάδα του Σημίτη όπου δεν έλαβε την απαραίτητη υποστήριξη ενώ προέτρεπαν τον Παπαδόπουλο να μην προχωρήσει σε αυτή την ενέργεια λόγω της Τουρκίας. Υπήρχε και υπάρχει μέχρι και σήμερα το σύνδρομο του φόβου στην Ελλάδα όσο αφορά την εκμετάλλευση του θαλάσσιου πλούτου. Επομένως, το 2007 προχώρησε και στην οριοθέτηση με τον Λίβανο και τέλος το 2010 με το Ισραήλ. Μόλις ανακήρυξε την ΑΟΖ, όλη η διεθνής κοινότητα αναγνώρισε τα δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αφετηρία για να ξεκινήσει το κεφάλαιο των φυσικών πλούτων ήταν η επικύρωση της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Όταν η Κύπρος βρισκόταν σε διαδικασίες οριοθέτησης ΑΟΖ για την εκμετάλλευση κοιτασμάτων, υπήρχε μεγάλη αμφισβήτηση για αυτή την προσπάθεια. Ο Νίκος Ρολάνδης (Υπουργός εμπορίου, βιομηχανίας και Τουρισμού 1998-2003) ο οποίος ήταν αυτός που έπαιξε τον μεγαλύτερο ρόλο σε αυτή την προσπάθεια είπε σε άρθρο του:

«Το θέμα της πιθανής ύπαρξης πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) της Κύπρου με απασχολούσε επίσημα από το 1980, όταν ως Υπουργός Εξωτερικών δέχθηκα στο γραφείο μου εκπρόσωπο των μεγάλων αμερικανικών εταιρειών Amoco και Standard Oil of Indiana, που ενδιαφέρονταν να επενδύσουν για «πιθανά μεγάλα κοιτάσματα υδρογονανθράκων», όπως μου είπαν, στη θάλασσα νότια της Κύπρου. Τότε τα Ηνωμένα Έθνη μας συμβούλευσαν να μην προχωρήσουμε. Ο φόβος μου για προσπάθεια γελοιοποίησης μου δυστυχώς επαληθεύτηκε. Πολλά μέσα ενημέρωσης με χλεύαζαν για μήνες. Ο Βρετανός Ύπατος Αρμοστής Edward Clay στις 26 Ιανουαρίου 2001 είπε ειρωνικά πως «υπάρχει τόσο πετρέλαιο στην Κύπρο όσο φυστικοβούτυρο υπάρχει κάτω από το Manchester». Σαν αποκορύφωμα, το καλοκαίρι του 2001 κάποιοι προσπάθησαν να με εκπαραθυρώσουν από το Υπουργείο γιατί γελοιοποιούσα δήθεν τον πρόεδρο. Ο Γλαύκος Κληρίδης όμως παρέμεινε αταλάντευτος. Μου είπε να συνεχίσω. Συνέχισα λοιπόν. Υπέγραψα στις 17 Φεβρουαρίου 2003 στο Κάιρο την πρώτη συμφωνία στη Μεσόγειο για τις ΑΟΖ Κύπρου και Αιγύπτου. Οριοθέτησα και την ΑΟΖ της Κύπρου. Συνέχισα για να φτάσουμε στο «Εγένετο φως». Παρέδωσα τη σκυτάλη του Υπουργείου τον Φεβρουάριο 2003.».

Παρόλες τις αμφισβητήσεις και δυσκολίες, η Κύπρος κατάφερε να αιφνιδιάσει και να ολοκληρώσει το «ακατόρθωτο». Δεν φοβήθηκε τις Τουρκικές απειλές, έλαβε αναγνώριση και υποστήριξη απο την Ε.Ε., τις Η.Π.Α και την υπόλοιπη διεθνή κοινότητα και τώρα συνεχίζει να προχωρά στις έρευνες φυσικού αερίου ανεπηρέαστη και δυναμικά.

Αυτή η οικονομική ανάπτυξη και ευημερία όλων αυτών των ετών σταμάτησε και η Κύπρος εισήλθε σε νέα περίοδο οικονομικής κρίσης του 2011 με την κορύφωση το 2013 όπου επέφερε σημαντικά πλήγματα στην αξιοπιστία της χώρας και στην οικονομία γενικότερα. Η νέα κυβέρνηση του Δημήτρη Χριστόφια το 2008 με το Α.Κ.Ε.Λ. προχώρησε σε ανορθολογικές οικονομικές πολιτικές με αποτέλεσμα να χρειαστεί και η Κύπρος το δικό της μνημόνιο από την τρόικα. Όταν ξέσπασε η παγκόσμια οικονομική κρίση η Κύπρος δεν ενεργοποίησε τους μηχανισμούς της αυτοβοήθειας για να μπορέσει να αντέξει την πίεση του οικονομικού περιβάλλοντος. Αντιθέτως, προχώρησε σε ανεξέλεγκτες δημόσιες δαπάνες αυξάνοντας το χρέος της χώρας επιτρέποντας την ταχεία επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών. Η κυβέρνηση προχώρησε σε επεκτατική δημοσιονομική πολιτική η οποία ανερχόταν στα 3 δις ευρώ αλλά και η παροχή επιδομάτων χωρίς σαφή εισοδηματικά κριτήρια. Η έλλειψη ικανότητας λήψης αποφάσεων και διαχείρισης κρίσεων έφερε ζημιά στην πιστοληπτική ικανότητα της χώρας και την απώλεια πρόσβασης στις αγορές το 2011. Επιπρόσθετα, λόγω των ανορθολογικών δανειοδοτικών πολιτικών των τραπεζών, δημιούργησε έλλειψη κεφαλαίων αλλά και την μεγάλη αύξηση κόκκινων δανείων. Αυτό έφερε ως αποτέλεσμα την κατάρρευση και κλείσιμο της Λαϊκής Τράπεζας Κύπρου το 2013. Πριν ξεκινήσει η τραπεζική κρίση, προηγήθηκε η τραγωδία στο Μαρί με την έκρηξη εκρηκτικών υλικών το 2011 αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα σε πολιτικό και επιχειρησιακό επίπεδο. Επιπλέον, το κούρεμα του Ελληνικού χρέους το 2012 επέφερε μεγάλη ζημιά στις κυπριακές τράπεζες και ο δανεισμός 2.5δις από την Ρωσία δεν ήταν αρκετός να καλύψει το κενό των τραπεζών. Κορύφωση όλων των προβλημάτων ήταν το 2013 όπου ψηφίστηκε το κούρεμα καταθέσεων προκειμένου η Κύπρος να λάβει την οικονομική βοήθεια από την τρόικα, δηλαδή το μνημόνιο, ενώ οι τράπεζες εισήλθαν σε καθεστώς Capital Control. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα αρκετές επιχειρήσεις να ζημιωθούν από το κούρεμα αλλά και να αποχωρούν από το νησί. Το 2016 ήταν η χρονιά στην οποία η Κύπρος εξήλθε από το μνημόνιο και ξεκίνησε η νέα περίοδος οικονομικής άνθισης.

Το 2013 ήταν το τέλος της κυβέρνησης Χριστόφια και ο νέος πρόεδρος έγινε ο Νίκος Αναστασιάδης του ΔΗ.ΣΥ.. Η Κύπρος ήταν πλέον μέσα στην εποχή μνημονίου και έπρεπε να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις και να εκπληρώσει τις απαιτήσεις των δανειστών. Η νέα κυβέρνηση δεν προχώρησε σε λαϊκισμό της πολιτικής, ούτε επιχείρησε να πάει κόντρα στην Ε.Ε. Αντιθέτως, προσαρμόστηκε στις απαιτήσεις και διαπραγματευόταν με τους δανειστές για την ανάπτυξη της οικονομίας το συντομότερο δυνατόν. Επιπλέον, υπήρχε ως ένα βαθμό και η πολιτική συναίνεση, με την συμφωνία με την τρόικα να ψηφίζεται από όλα τα κόμματα. Επίσης, η κοινωνία αντιλήφθηκε την ανάγκη προσαρμογής στις απαιτήσεις για τον εξορθολογισμό του οικονομικού συστήματος της χώρας. Σύμωνα με τον πρόεδρο Αναστασιάδη, δήλωσε σε συνέντευξη ότι η πολιτική του εστιάστηκε σε πέντε άξονες οι οποίοι ήταν η διόρθωση δημοσιονομικών ανισορροποιών, αποκατάσταση εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα μετά το τραγικό κούρεμα καταθέσεων άνω των 100.000 ευρώ, διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, την αναβάθμιση και ενίσχυση της δημόσιας διοίκησης, εκσυγχρονισμός του κράτους προνοίας και κυρίως την προσέλκυση των ξένων επενδύσεων. Στην περίοδο της προεδρίας Αναστασιάδη, καθιερώθηκε ο νόμος του κατώτατου μισθού και δεν υπήρξε μεγάλη αύξηση Φ.Π.Α έχοντας αποτέλεσμα την προσέλκυση ξένων επενδύσεων αφού υπήρξαν και φοροελαφρύνσεις όπως η κατάργηση του φόρου ακίνητης περιουσίας. Μερικά από τα μέτρα που ανέβασαν την οικονομία ήταν η εξαίρεση από τον φόρο υπεραξίας όσοι αγόραζαν ακίνητα την περίοδο της κρίσης επεκτείνοντας έτσι τα οικιστικά έργα επεκτάθηκαν και το δικαίωμα σε πολίτες και επιχειρήσεις να χτίσουν 20% περισσότερα τετραγωνικά από όσο ήταν το ακίνητο τους. Ένα μεγάλο μέτρο ήταν το πρόγραμμα της «χρυσής βίζας» το οποίο θα παρουσιαστεί πιο κάτω. Το 2016 ήταν το τέλος της μνημονιακής εποχής έχοντας σταθεροποιηθεί η οικονομία, οι τράπεζες ξεκίνησαν να λειτουργούν πιο ομαλά παρέχοντας και πάλι δάνεια με αυστηρά κριτήρια σε επενδυτές και πολίτες και αυξήθηκε η ανταγωνιστικότητα της χώρας στο διεθνές σύστημα. Η Κύπρος θεωρήθηκε ως “success story” από την διεθνή κοινότητα και ενισχύθηκε πολύ το γόητρο και η αξιοπιστία της χώρας θεωρώντας την ως μια αξιόλογη, αξιόπιστη και υπεύθυνη ευρωπαϊκή χώρα. Οι επενδύσεις αυξήθηκαν δραματικά και σε μεγαλύτερο βαθμό προ-κρίσης και η ανεργία μειώθηκε σε πολύ χαμηλά επίπεδα στο 10% (35.771 πρόσωπα) σε σχέση με 16% το 2013 με προοπτική για περαιτέρω μείωση.

Αυτό που έπαιξε ίσως το μεγαλύτερο ρόλο στην ανάπτυξη της οικονομίας και προσέλκυσης ξένων επενδύσεων είναι το πρόγραμμα της «χρυσής βίζας». Το πρόγραμμα αυτό ξεκίνησε το 2013 όπου γινόταν η παραχώρηση κυπριακού διαβατηρίου(υπηκοότητα) σε πολίτες εκτός της Ε.Ε. με την προϋπόθεση να αγοράσουν τουλάχιστον 2 εκ. ευρώ σε αγορά ακινήτων ή 2,5 εκ. ευρώ για την αγορά κυβερνητικών ομολόγων ή εταιρειών αλλά και να έχουν λευκό ποινικό μητρώο. Τα αποτελέσματα αυτού του προγράμματος ήταν τεράστια. Στα ταμεία του κράτους έχουν εισρεύσει γύρω στα 4 δις ευρώ που αντιστοιχεί το 20% του συνολικού Α.Ε.Π της χώρας. Μεγάλα επενδυτικά έργα έχουν εγκατασταθεί το νησί και μια βόλτα στην πόλη της Λεμεσού αρκεί να καταλάβει κάποιος την μεγάλη εισροή επενδυτών. Το μεγαλύτερο ποσοστό επενδύσεων καταλαμβάνουν οι Ρώσοι επενδυτές οι οποίοι έκαναν αισθητή την παρουσία τους στο νησί με αποτέλεσμα πλέον πολλά καταστήματα για παράδειγμα, εκτός από τα αγγλικά και τα ελληνικά, να έχουν και την ρωσική γλώσσα. Έχουν οικοδομηθεί κτίρια ακριβά και πολυτελή που αλλάζουν την αίσθηση του νησιού στα οποία αγοράζουν Κινέζοι, Άραβες, Ρώσοι, Ισραηλινοί στα οποία ο κάθε όροφος ανέρχεται σε εκατομμύρια ευρώ. Μερικά από τα έργα είναι η μεγάλη επένδυση στο λιμάνι Μαρίνα της Λεμεσού (80% ξένοι επιχειρηματίες) και Αγίας Νάπας, η ανάπλαση της πλατείας ελευθερίας στην Λευκωσία, το ανερχόμενο Casino στην Λεμεσό (City of Dreams Mediterranean) το οποίο θα είναι και το μεγαλύτερο στην Ευρώπη και θα προσελκύει 300.000 τουρίστες και θα δημιουργήσει περίπου 12 χιλιάδες θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή του και θα δημιουργηθούν 4.000θέσεις εργασίας συνεισφέροντας όλο αυτό το έργο στο 4% του Α.Ε.Π (800εκ.). Δημιουργήθηκαν και εξακολουθούν να δημιουργούνται συνεχώς πολυώροφοι οικιστικοί πύργοι με μεγάλο κόστος όπως το έργο συγκρότημα One 36 ορόφων το οποίο θα είναι το υψηλότερο οικιστικό κτήριο στη Μεσόγειο. Γενικότερα, η ισχυρή επενδυτική παρουσία στο νησί ενίσχυσε την εικόνα της χώρας παγκοσμίως και αυτό οφείλεται σε σειρά επιτυχημένων αποφάσεων και διοίκησης.

Συμπερασματικά, μια χώρα που μέχρι σήμερα είναι μοιρασμένη, αντιμετώπισε επιτυχώς τις συνέπειες της εισβολής και αργότερα την οικονομική κρίση αποτελώντας ένα παράδειγμα προς μίμηση για τα υπόλοιπα μικρά κράτη. Αυτό οφείλεται φυσικά στην παρουσία σωστών πολιτικών προσώπων με τον σωστό τρόπο διοίκησης αλλά και με το πολιτικό σύστημα όπου είναι απαραίτητη η συναίνεση σε περιόδους κρίσης. Όλα αυτά τα επιτεύγματα και σε συνδυασμό και με την δυναμική εξωτερική πολιτική της Κύπρου κυρίως όπως είναι οι συνεχείς τριμερείς Κύπρος-Ελλάδα-Ισραήλ, Κύπρος-Ελλάδα-Αίγυπτος και σύντομα με τον Λίβανο για συνεργασία σε όλους τους τομείς ενίσχυσε στο έπακρο το γόητρο και το κύρος. Σε μια γεωγραφική περιοχή όπου υπάρχουν πολλές απειλές όπως η Τουρκική προκλητικότητα, τρομοκρατία και γενικότερα η αστάθεια της περιοχής, η Κύπρος αποτελεί ένα κέντρο σταθερότητας και προώθησης της ειρήνης. Αναμένουμε να δούμε και τις επόμενες κινήσεις του νησιού στο μέλλον αλλά και τώρα όπου γίνονται και συζητήσεις ακόμη και για την οριοθέτηση ΑΟΖ στην βόρεια κατεχόμενη Κύπρο όπου αποδεικνύεται η δυναμικότητα της στην προάσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.

 

Του Ιβάν Σωτηριάδη

 

Βιβλιογραφία:

Παπαηρακλέους Χάρης (2003) Κύπρος – Οικονομική ανάπτυξη από 1974-2003 και η ένταξη της στην Ευρωπαϊκή Ένωση . Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων – Προπτυχιακό[Online]. Available at: http://digilib.teiemt.gr/jspui/bitstream/123456789/6714/1/SDO2492003.pdf

Νίκος Α. Ρολάνδης (2017) Γενηθήτω Αέριο… Πέρασαν δεκαεννιά χρόνια από τότε, Available at: http://www.typos.com.cy/cat/14/article/27029

Θεόδωρος Καρυώτης (2017) ‘Το μεγαλείο της κυπριακής ΑΟΖ και η κατάρα της ελληνικής: Η “Μάνα” δεν παραδειγματίζεται από την “Κόρη”’, Mignatiou, (), pp. [Online]. Available at: http://mignatiou.com/2017/04/to-megalio-tis-kipriakis-aoz-ke-i-katara-tis-ellinikis-i-mana-den-paradigmatizete-apo-tin-kori/

Θεόδωρος Καρυώτης (2017) ‘Η Κύπρος προχωρεί σε μονομερή οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Τουρκία αλλά και με την Ελλάδα’, Mignatiou, (), pp. [Online]. Available at: http://mignatiou.com/2017/10/afti-ine-magkes-i-kipros-ekane-monomeri-oriothetisi-tis-aoz-me-tin-tourkia-alla-ke-me-tin-ellada/

Orphanides, Athanasios, What Happened in Cyprus? The Economic Consequences of the Last Communist Government in Europe (May 28, 2014). MIT Sloan Research Paper No. 5089-14. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2432456 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2432456

Χριστίνα Ιωάννου, Αχιλλέας Αιμιλιανίδης (2013) ‘Πώς και γιατί η Κύπρος βυθίστηκε στην κρίση’, Foreign Affairs – The Hellenic Edition, (), pp. [Online]. Available at: http://www.foreignaffairs.gr/articles/69205/xristina-ioannoy-kai-axilleas-aimilianidis/pos-kai-giati-i-kypros-bythistike-stin-krisi?page=show

Γιάννης Παλαιολόγος (2017) ‘Πώς η Κύπρος ξεπέρασε την κρίση’, Kathimerini, (), pp. [Online]. Available at: http://www.kathimerini.gr/936075/article/epikairothta/politikh/pws-h-kypros-3eperase-thn-krish

Γιάννης Παπαδογιάννης (2017) ‘Πώς η Κύπρος κατάφερε να βγει από την κρίση ενώ η Ελλάδα όχι ακόμη’, Kathimerini, (), pp. [Online]. Available at: http://www.kathimerini.gr/915347/article/oikonomia/ellhnikh-oikonomia/pws-h-kypros-katafere-na-vgei-apo-thn-krish-enw-h-ellada-oxi-akomh

 

Advertisements