Τουρκικές Εκλογές: δωρεάν μαθήματα ανελεύθερης δημοκρατίας

Scroll down to content

Τετάρτη 18 Απριλίου. Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επικαλούμενος την κρίσιμη κατάσταση στη Συρία και την μείζονος σημασίας εμπλοκή της χώρας του στα εκεί δρώμενα, ανακοινώνει πρόωρες εκλογές. Στην απόφαση για την προκήρυξη εκλογών συνέβαλε και η νομισματική κρίση που πλήττει την τουρκική οικονομία, σύμφωνα με τον πρόεδρο. Ο ίδιος ο πρόεδρος Ερντογάν στην προεκλογική του καμπάνια απέδιδε την κρίση αυτή σε μια διεθνή συνομωσία, που έχει σκοπό να αφανίσει την τουρκική οικονομία από τη διεθνή σκηνή. Την ίδια στιγμή, οι περισσότεροι οικονομολόγοι εντοπίζουν πολύ πιο απτά αίτια της κρίσης, με κυριότερα την ραγδαία αύξηση του πληθωρισμού και τη γενική αδυναμία της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας, να εμποδίσει τη διαρκή πτώση των ισοτιμιών της τουρκικής λίρας με τα ξένα νομίσματα, και ειδικά με το δολάριο. Το χειρότερο- και ίσως αστείο- είναι ότι το πρόσωπο που παρεμποδίζει την Κεντρική Τράπεζα από το να σώσει κάπως την κατάσταση είναι ο ίδιος ο πρόεδρος Ερντογάν, ο οποίος είναι αντίθετος με μια αύξηση του κόστους δανεισμού ως μέσο αντιμετώπισης του πληθωρισμού, σε μια εποχή για την Τουρκία που η λογική υπαγορεύει το αντίθετο. Επομένως είναι σαφές ότι η δήλωση του προέδρου περί διεθνών συνομωσιών δεν αποτυπώνει την πραγματικότητα. Συνιστά απλώς άλλο ένα βέλος στη φαρέτρα του λαϊκιστικού του λόγου. Και το βέλος αυτό έχει μοναδικό στόχο την επανεκλογή του κατόχου του.

Ένα σημαντικό στοιχείο που οφείλει κανείς να εξετάσει κατά την ανάλυση των φετινών εκλογών στην Τουρκία, είναι η ιδεολογική κατεύθυνση των έξι υποψηφίων που συνολικά έχουν τη δυνατότητα οι εκλογείς να τιμήσουν με τη ψήφο τους. Γενικά, είναι ασφαλές να ισχυριστεί κανείς ότι σε πολλές από τις σημερινές κοινωνίες, ειδικά στις Βαλκανικές, ο εθνικισμός και η άκρα δεξιά ζουν και βασιλεύουν. Τα ποσοστά των ακροδεξιών κομμάτων ακολουθούν κατά κανόνα ανοδικές πορείες τόσο στα «ισχυρά» κράτη-μέλη της ΕΕ, όπως τα ποσοστά του AfD στη Γερμανία, όσο και σε λιγότερο «ισχυρές» χώρες, όπως τα ποσοστά των Ενωμένων Πατριωτών στη Βουλγαρία. Ακόμα και μέσα σε ένα τέτοιο ιδεολογικό περιβάλλον όμως, οι φετινές προεδρικές εκλογές στην Τουρκία συνιστούν ένα πολύ ιδιαίτερο φαινόμενο. Οι τρεις από τους έξι συνολικά υποψηφίους (Ερντογάν, Ακσενέρ, Περιντσέκ) έχουν υιοθετήσει πολλάκις στο παρελθόν και εξακολουθούν φανερά να υιοθετούν ξεκάθαρη εθνικιστική κατεύθυνση στην χάραξη της πολιτικής τους. Είτε αυτές οι εθνικιστικές τάσεις των τριών υποψηφίων δαιμονοποιούν την Ελλάδα και τους υπόλοιπους Βαλκάνιους γείτονες της Τουρκίας, είτε τους «τρομοκράτες» Κούρδους, είτε την Αμερική και τις δυτικές χώρες εν γένει, είτε οποιονδήποτε άλλο, εξακολουθούν να είναι σε κάθε περίπτωση εθνικιστικές. Και ο εθνικισμός αυτονόητα θέτει ένα σοβαρότατο δημοκρατικό έλλειμμα, από τη στιγμή ειδικά που απλώνει τα πλοκάμια του στο ευαίσθητο πεδίο πολιτικής έκφρασης των εκλογών. Όταν δε, ο τέταρτος από τους έξι υποψηφίους, ο Σελαχατίν Ντεμιρτάς, αναγκάζεται να διεξάγει προεκλογική καμπάνια για το πρόσωπο του μέσα από τη φυλακή, επειδή τόλμησε να ακολουθήσει φιλοκουρδική πολιτική, έχει δοθεί πια και το τελειωτικό χτύπημα στην καρδιά του χαροπαλεύοντος δημοκρατικού πολιτεύματος της γειτονικής χώρας.

Έχοντας όλα αυτά κατά νου, ο τουρκικός λαός, ή έστω τα μέλη αυτού που τους αναγνωρίσθηκε δικαίωμα ψήφου, οδηγήθηκαν στην κάλπη την Τετάρτη στις 24 Ιουνίου. Όπως φάνηκε, μεταξύ των διάφορων εθνικιστικών κατευθύνσεων που τους παρατέθηκαν ως εναλλακτικές, οι πολίτες προτίμησαν την κατεύθυνση Ερντογάν. Ο πρώην πρόεδρος επανεκλέχθη χωρίς καν να χρειαστεί δεύτερο γύρο εκλογών για να εξαλείψει τον ανταγωνισμό των υπόλοιπων υποψηφίων. Η νίκη του στον πρώτο γύρο με το συντριπτικό ποσοστό 52% έναντι 30% του δεύτερου υποψηφίου και αρχηγού της αντιπολίτευσης Μουχαρέμ Ιντζέ, τόνωσε αρκετά την αυτοπεποίθηση του νέου προέδρου. Το γεγονός αυτό συνδυάστηκε άψογα με την περιβόητη αλλαγή του πολιτικού συστήματος της Τουρκίας, μέσω της διεύρυνσης των προσωπικών εξουσιών που μπορεί να ασκήσει ο πρόεδρος στο εξής με δική του πρωτοβουλία και χωρίς ιδιαίτερη συναίνεση των υπόλοιπων εξουσιαστικών φορέων (Κοινοβούλιο). Ο νέος «σουλτάνος», όπως αποκαλούν πολλά μέσα μαζικής ενημέρωσης τον Ταγίπ Ερντογάν μετά την ανακοίνωση των εκλογικών αποτελεσμάτων λόγω των διευρυμένων εξουσιών του, σε μία έκρηξη θριαμβευτικού ενθουσιασμού προέβη στην ακόλουθη βαρύγδουπη δήλωση: «Ο κόσμος με έκανε περήφανο. Η Τουρκία με ποσοστό περίπου 80% συμμετείχε στις εκλογές κι έδωσε μάθημα Δημοκρατίας». Πράγματι, τα υψηλά ποσοστά συμμετοχής στις εκλογές αποτελούν μία θετική εξέλιξη, καθώς χάρη σε αυτά αποτυπώνεται όσο το δυνατόν καλύτερα η βούληση του λαού στην διαδικασία λήψης των αποφάσεων. Ο κόσμος λοιπόν έκανε το καθήκον του στις 24 Ιουνίου και πήγε να ψηφίσει. Παρόλα αυτά, είναι εξαιρετικά αμφίβολο το πόσο ασφαλές είναι να χαρακτηρίσουμε τις εκλογές της 24ης Ιουνίου ως πρότυπο δημοκρατίας μόνο και μόνο λόγω της υψηλής κινητοποίησης του λαού. Και αυτό ειδικά αν διατηρήσουμε στο πίσω μέρος του μυαλού μας τις ευκρινώς ακουγόμενες κατηγορίες περί νοθείας των καλπών σε πολλά σημεία της χώρας, και πρωτίστως, σε περιοχές που παρατηρούνταν έντονη φιλοκουρδική δράση μέχρι και την ημέρα των εκλογών.

Ο κόσμος ψήφισε σε μεγάλα ποσοστά όπως είδαμε. Και αυτά τα μεγάλα ποσοστά, αυτές οι μεγάλες μάζες ανθρώπων, περιμένουν από τον πρόεδρο Ερντογάν να λάβει δραστικά μέτρα στο εξής, τα οποία θα βελτιώσουν την οικονομική κατάσταση της Τουρκίας με (όσο είναι δυνατόν) δημοκρατικές διαδικασίες έξυπνου χειρισμού του νομίσματος και αναδιοργάνωσης της δημόσιας διοίκησης. Ήδη από τις πρώτες μέρες της νέας του θητείας ωστόσο, ο «σουλτάνος» φαίνεται να δρα με μία εντελώς αντίθετη προοπτική κατά νου. Πρόσφατα ο ίδιος ανέθεσε την – «ασήκωτη» προς το παρόν- θέση του Υπουργού Οικονομικών της χώρας στον γαμπρό του, Μπεράτ Αλμπαιράκ. Η ανάθεση και μόνο της κρίσιμης αυτής θέσης στον εν λόγω πρόσωπο προκάλεσε άμεσο πανικό στους διεθνείς επενδυτές. Έτσι, λίγες ημέρες μετά τον διορισμό του Μπεράτ, η τουρκική λίρα έχασε λίγο περισσότερο από 3% της ισοτιμίας της με το δολάριο. Παρά ταύτα, ο νεοεκλεγής πρόεδρος Ερντογάν δεν έδειξε να συγκινείται και έμεινε αμετάπΕειστος σχετικά με την ακεραιότητα της επιλογής του. Και είναι εξαιρετικά αμφίβολο το αν θα εγκαταλείψει άμεσα τέτοιες παράτολμες πολιτικές, προκειμένου να αναλογισθεί το τι προστάζει το γενικό καλό του λαού του, το τι προστάζει δηλαδή η λογική του ηγέτη που πιστεύει στη δημοκρατία!

 

Του Δημήτρη Μεριβάνη

 

Πηγές:

https://www.reader.gr/news/diethni/proores-ekloges-stis-24-ioynioy-stin-toyrkia-anakoinose-o-erntogan

http://gr.euronews.com/2018/05/27/metatrepste-dolaria-kia-evro-se-lires

http://www.capital.gr/arthra/3295041/i-ptosi-tis-tourkikis-liras-sumptoma-i-domiko-problima

https://www.reader.gr/news/stories/mperat-almpairak-o-neos-ypoyrgos-oikonomikon-tis-toyrkias-einai-apla-o-gampros

https://www.thepressroom.gr/diethne/live-ekloges-toyrkia-niketes-o-erntogan-paradosame-mathemata-demokratias

Advertisements