Συρία: Η κατάρρευση του κοινωνικού συμβολαίου ως απότοκο της υπέρμετρης χρήσης κρατικής βίας

Scroll down to content

Παρατηρώντας τις τελευταίες πολιτικές εξελίξεις του διεθνούς συστήματος, θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί πως η Αραβική Άνοιξη που έλαβε χωρά στο υποσύστημα της μέσης ανατολής και νοτίου Αφρικής είναι ένα φαινόμενο που έχει σηματοδοτήσει τον 21ο αιώνα. Αφού οδήγησε στην πτώση τεσσάρων καθεστώτων και στο ξέσπασμα εμφύλιων συρράξεων που απασχολούν μέχρι σήμερα την διεθνή πολιτική όπως το παράδειγμα της Συρίας το οποίο και θα εξετάσουμε.

Ωστόσο ένα εύλογο ερώτημα είναι, τι ώθησε τους πολίτες αυτών των κρατών να ξεσηκωθούν εναντία των κυβερνήσεων τους πραγματοποιώντας διάφορες εξεγέρσεις; Ως εκ τούτου αυτή η εργασία έχει σκοπό να αναλύσει του λογούς για τους οποίους οι εξεγέρσεις λαμβάνουν χωρά και συγκεκριμένα πως η χρήση υπέρμετρης κρατικής βίας οδηγεί στην κατάρρευση του κοινωνικού συμβολαίου που με την σειρά του στρώνει τον δρόμο για το ξέσπασμα των εξεγέρσεων και των εμφύλιων συρράξεων.

Αρχικά, Στο θεωρητικό κομμάτι θα παρουσιαστεί η θεωρία περί του κοινωνικού συμβολαίου και της σύστασης του κράτους. Στην συνέχεια, θα αναλυθεί η έννοια της βίας και συγκεκριμένα το μονοπώλιο της κρατικής βίας. Επιπλέον, στο πρακτικό κομμάτι θα παρουσιαστεί το εσωτερικό του συριακού κράτους αλλά και η ανάληψη της εξουσίας από την οικογένεια Άσσαντ. Τέλος, θα αναλυθεί η εξέγερση της 15ης Μάρτιου και τους παράγοντες που οδήγησαν σε αυτήν.

Το κοινωνικό συμβόλαιο και σύσταση του κράτους:

Ζώντας σε φυσική κατάσταση, ο άνθρωπος είναι υποκείμενο των ορμέμφυτων και αταβιστικών ενστίκτων του. Χαρακτηριστική είναι η λατινική έκφραση “Homo homini lupus est” που σημαίνει πως ο άνθρωπος για τον άνθρωπο λύκος είναι. Η συμπεριφορά αυτή οφείλεται κυρίως στην ανάγκη του ανθρώπου να επιβιώσει αλλά και στην ροπή του να εξουσιάζει, δηλαδή να κυριαρχεί. Ωστόσο, η ελευθερία της φυσικής κατάστασης ενέχει διαφόρους κινδύνους με σημαντικότερο να είναι ο πόλεμος. Έτσι, η συνειδητότητα της θνησιμότητας του, οδηγεί τον άνθρωπο στην δημιουργία νέων μοντέλων κοινωνικής συγκρότησης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο άνθρωπος να προάγει το πρωτείο της αυτοσυντήρησης έναντι της ελευθερίας, με αλλά λογία, ένα μέρος το ατομικών ελευθεριών κατατίθεται στον βωμό της προστασίας που θα δεχτεί ως το αντίκρισμα της απώλειας της ελευθερίας. Συνεπώς, οι άνθρωποι συμφωνούν μεταξύ τους να παραχωρήσουν την διακυβέρνηση σε ένα φορέα εξουσίας (που μπορεί να είναι είτε ένα άτομο, είτε μία συνέλευση ανθρώπων) επιλεγμένο από την πλειοψηφία που κύριο σκοπό έχει τη συναίρεση όλων των βουλήσεων σε μία. Αργότερα, και ο Ρουσσώ με την σειρά του αναφερόμενος στην θεωρία περί κοινωνικού συμβολαίου διατύπωσε την θέση πως τα εμπόδια της φυσικής κατάστασης ξεπερνούν την φυσική ισχύ του κάθε ατόμου, επομένως η μόνη λύση είναι η άθροιση όλων αυτών τον ατομικών φορτίων ισχύος σχηματίζοντας ένα εναρμονισμένο σύνολο δυναμένων προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος της φυσικής κατάστασης.

Ο Hobbes διακρίνει δύο μορφές κυριαρχίας, η πρώτη μέσω της απόκτησης και η δεύτερη μέσω της θέσμισης. Και στις δυο περιπτώσεις oι υπήκοοι δεν έχουν το δικαίωμα να αναιρέσουν την εξουσιοδότησή τους στον ηγεμόνα και να επιστρέψουν στη φυσική τους κατάσταση, ούτε, επίσης, να συνάψουν συμβόλαιο με κάποιον άλλον, διότι ο Hobbes θεωρεί ότι διαπράττεται αδικία απέναντι στον ηγεμόνα. Από την άλλη πλευρά, ο Ρουσσώ θεώρει πως εφόσον η ύπαρξη του κυρίαρχου προέρχεται από το απαραβίαστο του κοινωνικού συμβολαίου δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ή να παραβιαστεί, και όποιος αρνηθεί να υπακούσει στην γενική βούληση θα εξαναγκαστεί από ολόκληρο το πολίτικο σώμα.

Τέλος, ο Krasner υπογραμμίζει πως η κυριαρχία σε κρατικό επίπεδο προκύπτει με τέσσερις τρόπους: συνθήκες, συμβόλαια, εξαναγκασμό, και επιβολή.

Ωστόσο, τι γίνεται στην περίπτωση οπού ο κυρίαρχος δεν έχει αποκτήσει την εξουσία βάσει κάποιας θέσμισης η κάποιου συμβολαίου; Επιπλέον, αν η εξουσία νομιμοποιείται μέσω του απαραβίαστου κοινωνικού συμβολαίου, τι γίνεται όταν ο κυρίαρχος παραβιάζει αυτή την συνθήκη;

Για τον Hobbes όπως έχει ήδη προαναφερθεί, σε όλες τις περιπτώσεις ακόμα και σε αυτήν οπού η εξουσία είναι προϊόν απόκτησης, ο ηγεμόνας δεν αμφισβητείται και επομένως συμμόρφωσή των πολιτών με τους κανόνες που θέτει ο έχων την εξουσία την διασφαλίζει ο φόβος της τιμωρίας. Τουναντίον, ο Ρουσσώ επισημαίνει πως όταν η επιμέρους βούληση ενεργεί ενάντια στην γενική βούληση τότε το σύνταγμα αλλοιώνεται. Έτσι, το κοινωνικό συμβόλαιο διαλύεται, ο ηγεμόνας δεν διοικεί συμφώνα με τους νόμους αλλά σφετερίζοντας την κυρίαρχη εξουσία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο ηγεμόνας να μετατρέπεται σε τύραννος οπού για τον Ρουσσώ τύραννος είναι αυτός που αποκτά την εξουσία παράνομα για να κυβερνήσει συμφώνα με τους νόμους.

Αναφέροντας τον όρο της «παραβίασης» του συμβολαίου, είναι φανερό πως η λέξη αυτή εμπεριέχει την έννοια της «βίας». Επομένως, στο επόμενο κεφάλαιο θα αναλυθεί η έννοια της βίας και δη της κρατικής.

Η έννοια της κρατικής βίας:

Σύμφωνα με την ετυμολογική έννοια της λέξης η βία ορίζεται ως η συμπεριφορά που περιλαμβάνει την σωματική δύναμη που σκοπεύει να βλάψει ή να σκοτώσει κάποιον. Βέβαια οι ορισμοί ποικίλουν ανάλογα τον επιστημονικό κλάδο, το επίπεδο ανάλυσης (άτομο, κράτος, σύστημα) και την χρονική περίοδο. Επιπλέον, η σωματική βία δεν είναι το μοναδικό είδος βίας. Στο επίπεδο του ατόμου για παράδειγμα διακρίνουμε πολλά είδη βίας όπως αυτά της λεκτικής, της ψυχολογικής, φυλετικής, κ.α. Για τον Webber, το μονοπώλιο άσκησης της κρατικής βίας είναι ένα ειδικό μέσο (ultima ratio) άσκησης της πολιτικής που διατηρεί την κοινωνική συνοχή και ευταξία.

Όσον αφορά την ρεαλιστική θεωρία, το μονοπώλιο της κρατικής βίας είναι συνώνυμο της κυριαρχίας, διότι μέσω αυτής ελέγχεται το εσωτερικό του κράτους εξασφαλίζοντας την πολιτική σταθερότητα.

Επιπλέον, στο επίπεδο του κράτους διακρίνουμε πολλές μορφές βίας οι οποίες θα αναλυθούν παρακάτω.

Έννομη βία:

Η έννοια αυτή έχει διττή σημασία. Μπορεί να είναι οικονομικού ή πολιτικού χαρακτήρα. Αρχικά, στη οικονομική διάσταση αφορά το αρπακτικό κράτος που λειτούργει στο πλαίσιο αφαίμαξης των πολιτών του μέσω της υπερφορολόγησης καθώς και των ευρύτερων εξαναγκαστικών πολιτικών. Οι πολιτικές αυτές είναι απολύτως νόμιμες και αφορούν την επιβίωση του κράτους. Αξίζει να σημειωθεί, πως η ανορθολογική εφαρμογή των πολιτικών αυτών μπορεί να οδηγήσει σε εξεγέρσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό της εξέγερσης των πολιτών της Βοστόνης λογά της υπέρμετρης φορολογίας των βρετανών. Από την άλλη πλευρά, η πολιτική διάσταση αφορά μέτρα και πολιτικές που λαμβάνει το κράτος. Για παράδειγμα, η μόνιμη ενεργοποίηση του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης όπου σε αυτή την περίπτωση αδρανούν οι νόμοι. Ακόμη, μπορεί να λάβει και τον χαρακτήρα της θανατικής ποινής κατά των μελών της αντιπολίτευσης. Πράξεις εξίσου νόμιμες.

Σεχταριστική βία:

Ο Όρος αυτός δεν υφίσταται σε ομοιογενής κοινωνίες αλλά συγκεκριμένα στις «κοινωνίες ψηφιδωτά». Αφορά κυρίως την μη αναγνώριση η την παραβίαση των δικαιωμάτων των μειονοτήτων. Συμφώνα με τον Krasner η συνθήκη της Βεστφαλίας εξασφάλισε την εξωτερική κυριαρχία των κρατών μέσω της μη επέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις, ωστόσο δεν παρέχει ακριβή περιγραφή της σχέσης μεταξύ εξουσιάζοντα και εξουσιαζόμενου, έτσι οι εξουσιάζοντες μπορούν είτε να αναγνωρίσουν τις μειονοτικές ομάδες είτε να αρνηθούν πλήρως την ύπαρξη τους παραβιάζοντας έτσι τα δικαιώματα τους. Το σημαντικότερο παράδειγμα είναι αυτό της προσπάθειας «Αραβοποίησης της Συρίας» από το 1962 και εφεξής. Συγκεκριμένα η κυβέρνηση κατέστησε πάνω από 120.000 Κούρδους απάτριδες αφαιρώντας την Συριακή τους ιθαγένεια. Ο αριθμός αυτός σήμερα έχει εκτοξευθεί στις 360.000.

Καταστολή:

Λόγω του ότι είμαστε άνθρωποι, έχουμε κάποιες ελευθερίες. Όπως αυτές των ελευθεριών του λόγου, τις ελευθερίες του συνεταιρίζεσθαι και των πεποιθήσεων και την ελευθερία να εκφράζουμε ειρηνικά τις δικές μας απόψεις ακόμη και σε αντίθεση με κυβερνητικές πολιτικές ή πρακτικές. Συνεπώς, όταν η κυβέρνηση ενεργεί για να μας στερήσει οποιοδήποτε από αυτά τα δικαιώματα ή παραβιάζει οποιαδήποτε από αυτά τα πρότυπα, τότε αυτό νοείται ως βία μέσω καταστολής. Η καταστολή μπορεί να περιλαμβάνει μια ευρεία γκάμα καταναγκαστικών προσπαθειών που χρησιμοποιούνται από τις πολιτικές αρχές για να επηρεάσουν τους πολίτες· εμφανής και συγκεκαλυμμένη βίαιη και μη βίαιη κρατική και μη (π.χ., πολιτοφυλακές και ομάδες θανάτου).

Κρατική Τρομοκρατία:

Υπάρχει στενή σχέση μεταξύ βίας και τρομοκρατίας, αφού η τρομοκρατία ορίζεται ως η επιτηδευμένη χρήση βίας ή απειλή χρήσης βίας για την εκπλήρωση πολιτικών στοχεύσεων. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω παράνομων πρακτικών που ως στόχο έχουν την διασπορά του τρόμου και του φόβου. Η βασική διαφορά μεταξύ της κρατικής τρομοκρατίας και άλλων μορφών κρατικής βίας είναι ότι η κρατική τρομοκρατία συνεπάγεται την παράνομη στόχευση ατόμων που το κράτος έχει καθήκον να προστατεύσει με σκοπό να δημιουργήσει ακραίο φόβο σε ένα ακροατήριο πέρα από το άμεσο θύμα της βίας. Αυτό το ακροατήριο μπορεί να είναι οικείο και μπορεί να είναι περιορισμένο, αποτελούμενο μόνο από τους άμεσους γνωστούς του πραγματικού θύματος. Αυτό είναι σημαντικό επειδή μας βοηθά να κάνουμε μια σημαντική διάκριση μεταξύ απομονωμένων περιστατικών εγκληματικής δραστηριότητας ή κρατικής βίας, αφενός, και κρατικής τρομοκρατίας, αφετέρου. Τα βασανιστήρια για παράδειγμα χρησιμοποιούνται ως μέσο τρομοκρατίας άλλων φυλακισμένων κρατουμένων, προκειμένου να εξαναγκαστούν σε κάποια συμπεριφορά, εξασφαλίζοντας ότι ακούν τα βασανιστήρια ή βλέπουν τη σωματική βλάβη που προκαλείται στους συνανθρώπους τους. Τέλος, τα βασανιστήρια σκοπεύουν συχνά να μεταβάλλουν τη συμπεριφορά ενός ευρύτερου ακροατηρίου πολύ πέρα ​​από τα τείχη του θαλάμου βασανιστηρίων.

Το καθεστώς Άσσαντ:

Η Συρία στο ιστορικό της αριθμεί μια πληθώρα πραξικοπημάτων με σημαντικότερο ίσως το πραξικόπημα του 1963 κατά το οποίο το κόμμα (Al Baa’th) ανέρχεται στην εξουσία. Στη συνέχεια, ακλούθησε ένα εσωκομματικό πραξικόπημα το 1966, το οποίο φέρνει στην εξουσία τον Nour Al Din Al Atasi, και τοποθετεί τον Hafez Al Assad υπουργό αμύνης και αρχηγό της αεροπορίας. Έτσι, αποκτώντας τον πλήρη έλεγχο και την αναγνώριση του στρατού, ο Hafez Al Assad στις 16 Νοέμβριου 1970 προβαίνει σε πραξικόπημα, το γνωστό (Corrective movement) το δεύτερο μεγαλύτερο γεγονός που σημάδεψε την σύγχρονη Συρία.3 Από τότε έως το 2000 οπού ο Hafez απεβίωσε, η Συρία έζησε 30 χρόνια δικτατορίας.

Αρχικά, είναι φανερό πως η εξουσία το κόμματος (Al Baa’th) αποκτήθηκε μέσω της βίας. Ωστόσο, τα πρώτα σημάδια υπέρμετρης χρήσης βίας από το καθεστώς έγιναν αντιληπτά το 1964 οπού βομβαρδίστηκε το τέμενος “Al Sultan” λόγω μιας ειρηνικής διαμαρτυρίας. Στην συνέχεια, το επόμενο έτος ένα περιστατικό που έλαβε χωρά στην Δαμασκό, όπου οι έμποροι πραγματοποίησαν μια απεργία διαμαρτυρόμενοι για την κρατικοποίηση της βιομηχανίας, το κράτος πάλι αντιμετώπισε το γεγονός δια της βίας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την περικύκλωση της διαμαρτυρίας μέσω τανκς αναγκάζοντας την να διαλυθεί. Επιπρόσθετα, το καθεστώς Assad είναι το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής σεχταριστικής βίας αφού το 1974 θέσπισε νομούς για την πλήρη αραιοποίηση του συριακού λαού εφαρμόζοντας το σχέδιο «Arabic Belt». Το σχέδιο αυτό είχε ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό του 25% του κουρδικού λαού από τα εδάφη του τοποθετώντας αντί αυτόν αραβικούς πληθυσμούς από άλλες πόλεις.

Τέλος, την αιχμή του δόρατος συνιστούν τα γεγονότα της δεκαετίας το 80’ οπού αντάρτες που συνδέονται με την Μουσουλμανική Αδελφότητα ενορχηστρώνουν επιθέσεις εναντίον του καθεστώτος. Η κυβέρνηση Assad έλαβε δραστικά μετρά. Έτσι, σε μια προσπάθεια «counter-insurgency» στις 2 Φεβρουαρίου, η πρωτεύουσα της επανάστασης Hama, περιβάλλεται από πάνω από 12.000 κυβερνητικές δυνάμεις που οδηγούνται από τον αδελφό του Hafez Al Assad, τον Rifaat. Με την πολιορκία στην πόλη, οι κυβερνητικές δυνάμεις ζήτησαν από τους κατοίκους να παραδοθούν και προειδοποίησαν ότι θα αντιμετωπίζονταν ως αντάρτες αν αγνοούσαν την κλήση.

Το καθεστώς Assad κατάφερε να «χρωματίσει» την εξέγερση ως τρομοκρατική εκστρατεία που διεξήγαγε η «Μουσουλμανική Αδελφότητα», με αποτέλεσμα να στρέψει την κοινή γνώμη ενάντια σε αυτήν την εξέγερση αλλά και να λάβει την αποδοχή των πολιτών για την αντιμετώπιση της. Ως εκ τούτου, η εκστρατεία ενάντια στην πόλη Hama είχε ως αποτέλεσμα την σφαγή περίπου 40.000 πολιτών. Ως αποτέλεσμα της πολιορκίας και των δολοφονιών που διήρκησαν τρεις εβδομάδες, το καθεστώς αποδείχθηκε επιτυχημένο στην εξουδετέρωση της εξέγερσης και στην αποφυγή οποιασδήποτε αντιπολίτευσης στη χώρα.

Η προεδρία του Bashar Al Assad ξεκίνησε αμέσως μετά τον θάνατο του πατέρα του το 2000. Μολονότι, αυτή η προεδρία θεωρείτο παράνομη λήγω της επιβολής της δια της αρχής της κληρονομικότητας, o Bashar Al Assad κέρδισε την λαϊκή αποδοχή και έτσι νομιμοποίησε τη θέση του μέσω εκλογών. Αξίζει να σημειωθεί, πως μετά τον θάνατο του Hafez Al Assad, έλαβε χωρά το φαινόμενο της Δαμασκηνής Άνοιξης (Damascus Spring) κατά το όποιο υπήρξε μια πολιτική δραστηριότητα. Συγκεκριμένα, ένα σύνολο από ακαδημαϊκούς, πολιτικούς, δικηγόρους αλλά και καλλιτέχνες έστρωσαν τον δράμα για την έναρξη ενός δημόσιου διαλόγου. Έτσι προταθήκαν κάποιες ρυθμιστικές αλλαγές όπως:

-Την άρση του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης που ταλάνιζε τον συριακό λαό από το 1963. – Τον κομματικό πλουραλισμό.
– Την ελευθερία του λόγου και του τύπου.
– Την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων.

O Assad αρχικα δεν έκανε δεκτά τα παραπάνω αιτήματα, ωστόσο προέβη σε μια σειρά μεταρρυθμίσεων όπως την απελευθέρωση κάποιον κρατούμενων, επίσης επέτρεψε σε έξι κόμματα να ανοίξουν τα δικά τους γραφεί. Βέβαια, μετά από λίγο καιρό απέσυρε αυτά τα μετρά, συνέλαβε και καταδίωξε όλους αυτούς που σημείωναν καθώς και απαγόρευσε κάθε είδους πολίτικου και δημόσιου διαλόγου στο όνομα της κρατικής ενότητας και πολίτικης σταθερότητας. Έτσι ο Bashar Al Assad ακολούθησε το αυταρχικό μονοπάτι του πατέρα του υιοθετώντας το δόγμα: «Ζήστε τη ζωή σας ιδιωτικά και εμπλουτίστε τον εαυτό σας όπως εσείς επιθυμείτε, αλλά μην αμφισβητείτε την κυβέρνησή μου».

Συνεπώς, το νέο καθεστώς Assad εδραιώθηκε πάνω στον φόβο, την καταστολή και την απαγόρευση έκφρασης. Ως εκ τούτου οποιαδήποτε άποψη που αντιτίθεται στην κυβερνητική ιδεολογία είναι αδύνατον να εκφραστεί αφού παράλληλα με το ενεργοποιημένο καθεστώς της έκτακτης ανάγκης υπολογίζεται πως ανάμεσα σε κάθε 153 πολίτες υπάρχει ένας πράκτορας των μυστικών υπηρεσιών. Έτσι η μόνη επικρατούσα φράση στην συριακή κοινωνία ήταν «Al hitan adan» δηλαδή «και οι τοίχοι έχουν αυτιά».

Η εξέγερση της 15ης Μαρτίου:

Βλέποντας το φαινόμενο της αραβικής άνοιξης να λαμβάνει χωρά σε κάθε μια από (Τυνήσια, Αίγυπτο, Λιβύη, και Υεμένη) ο Συριακός λαός θεώρησε πως ήταν η κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσει και αυτός την δίκη του εξέγερση. Ωστόσο η αραβική άνοιξη ήταν απλά η αφορμή, με αλλά λογία ήταν μονάχα η σπίθα η οποία προκάλεσε την Συριακή εξέγερση. Στην πραγματικότητα όλα αυτά τα παραδείγματα κρατικής βίας που παρουσιαστήκαν παραπάνω είχαν ταλανίσει τον συριακό λαό για πάνω από 40 χρονιά και αποτέλεσαν το πραγματικό αίτιο της εξέγερσης. Επιπλέον, το συνολικό μνημονικό λειτούργησε ως καταλυτικός παράγοντας αλλά ταυτόχρονα και κατασταλτικός. Συγκεκριμένα, ως ένα είδος «déjà vu», ο Συριακός λαός από την μια πλευρά ήθελε την πτώση του υφιστάμενου καθεστώτος που θύμιζε αυτό του Hafez Al Assad ωστόσο ο άφοβος που είχε ριζωθεί μέσα τους λήγω των γεγονότων του 1982 λειτούργησε κατασταλτικά.

Στην αρχή, η εξέγερση δεν είχε λάβει την πλήρη λαϊκή αποδοχή. Όμως υπέρμετρη η χρήση βίας για την εξουδετέρωση των ειρηνικών διαδήλωσαν οδήγησε και άλλους πολίτες να λάβουν μέρος στην εξέγερση. Ακόμη, πολλοί αξιωματικού του στρατού αυτομόλησαν αρνούμενοι να εκτελέσουν εντολές που θα προκαλούσε τον θάνατο των συνάνθρωπων τους.

Τέλος, Αξίζει να σημειωθεί πως το καθεστώς Assad χρησιμοποίησε την στρατηγική της θηριωδίας στα πλαίσια πρόκλησης δέους. Γεγονός που έκανε την κρίση ακόμα πιο περιπλοκή. Συμφώνα με αυτή τη στρατηγική γίνεται χρήση βίας υπέρμετρης εγκληματικότητας δίχως να υπολογίζεται το μέγεθος του πλήγματος. Στόχος είναι η κατάρρευση του αντίπαλου ακυρώνοντας την διάθεση του για συνέχιση της πολεμικής πράξης και ταυτόχρονα λειτούργει ως μηχανισμός αποτροπής δυνητικών αντιπάλων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αυθαίρετη χρήση χημικών οπλών έναντι αμάχων στην περιοχή της Ghouta τον Αύγουστο του 2013 με τους νεκρούς να ανέρχονται στους 1429 εκ των οποίων 426 παιδία συμφώνα με τον λευκό οίκο.

Συμπεράσματα:

Όπως έχει προαναφερθεί, το κοινωνικό συμβόλαιο είναι η μητέρα συγκρότησης του κράτους. Αφού παραχωρούνται οι ατομικές ελευθερίες για την προάσπιση του της συλλογικής ασφάλειας και ευημερίας. Σε αυτό το πλαίσιο η κρατική βία είναι νόμιμη για την διατήρηση της εσωτερικής συνοχής. Ωστόσο, η κατάχρηση της εξουσίας μέσω υπέρμετρης χρήσης βίας αλλοιώνει αυτή τη συνοχή με αποτέλεσμα ο εξουσίαζαν να παραβιάζει την κοινωνική συνθήκη καταλύοντας έτσι το κοινωνικό συμβόλαιο και ως εκ τούτου το ξέσπασμα διαφόρων εξεγέρσεων και εμφύλιων. Σύμφωνα με το παράδειγμα της Σύριας, και στις δυο περιπτώσεις εξεγέρσεων (1980, 2011) οι λόγοι ήταν περίπου παρόμοιοι. Αρχικά, η διαρκής καταπάτηση των δικαιωμάτων (μειονοτήτων και πλειοψηφίας) και συγκεκριμένα από ένα καθεστώς μειονότητας αφού οι «Alewives» αποτελούν περίπου το 11% του συνολικού πληθυσμού της Σύριας σύμφωνα με το World fact book. Επιπλέον, η ανορθολογική εφαρμογή της έννομης βίας όπως για παράδειγμα την μόνιμη ενεργοποίηση του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης. Επιπρόσθετα, η καταστολή όλων των ειρηνικών διαμαρτυριών δια της επιβολής στρατιωτικής βίας. Τέλος, και ίσως ο σημαντικότερος παράγοντας ήταν αυτός της κρατικής τρομοκρατίας η όποια είχε εδραιώσει το καθεστώς τρόμου και φόβου. Βέβαια, στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί πως τα μεμονωμένα περιστατικά κρατικής βίας πάντοτε αποτελούσαν την αφορμή και όχι την πραγματική αιτία. Η πραγματική αιτία είναι βαθιά ριζωμένη στο συνολικό μνημονικό του συριακού λάου.

 

Του Σωκράτη Αλ Ζοαμπιέ

 

Βιβλιογραφία:

Th.Hobbes, (1989), Λεβιάθαν ή ύλη, μορφή και εξουσία μιας εκκλησιαστικής και λαϊκής πολιτικής κοινότητας, Τόμος Α’, Εισαγωγή Α. Μεταξόπουλος, μτφ. Γρ.Πασχαλίδης – A.Μεταξόπουλος, Αθήνα, Εκδόσεις Γνώση

Rousseau, J.-J. (2004). Το Κοινωνικό Συμβόλαιο ή Αρχές Πολιτικού Δικαίου, μτφ Β. Γρηγοροπούλου- Α. Σταϊνχάουερ Εκδόσεις Πόλις.

Stephan D. Krasner. (1999), Sovereignty: Organized hypocrisy, Princeton N. J.: Princeton university press.

Μ.Μαρκαντωνάτου. (2009). Το κράτος και το μονοπώλιο της βίας: Θεωρήσεις και μεταβολές. Αθήνα : Εκδόσεις Παπαζήση.

Σπ. N. Λίτσας. (2014). Ιλιάδα και διεθνής πολιτική: Μια θεωρητική προσέγγιση. Εκδόσεις Ποιότητα.

Halim Barakat, (2006), Σύγχρονη αραβική κοινωνία: Μια κοινωνική επισκόπηση (στα Αραβικά). Βηρυτός: Center for Arabic Unity Studies

Συλλογικό έργο, (2017). Βία και πολιτική στις σύγχρονες αραβικές κοινωνίες (στα Αραβικά) Arabic Center for Research and Policy Studies.

H. Othman. (2014). Ιστορία της σύγχρονης Συρίας: Η εξουσία του Hafez Al Assad (στα Αραβικά). Βηρυτό: Riad El-Rayyes Books.

Davenport, C. (2007). State Repression and Political Order. Annual Review of Political Science, 10(1), 1–23

Blakeley, R. (2014). State Violence as State Terrorism. https://www.researchgate.net/publication/264715825_State_Violence_as_State_Terrorism

H. Al Nifi, (17/08/2015 ).Κρατική τρομοκρατία και πολιτική βία (1964-2015) (στα Αραβικά) http://o-t.tv/bcO

Η. Ali. (24, June, 2015), The Arabic belt in Syria (In Arabic), Rudaw Research Center, http://www.rudaw.net/Library/Files/Uploaded%20Files/arabic/hizam_alarabi_rudaw.pdf

Y. Allouche. (February 12, 2018). The 1982 Hama Massacre. https://www.middleeastmonitor.com/20180212-the-1982-hama-massacre/

D. Kenner. (February, 22, 2012). When Assad won. https://foreignpolicy.com/2012/02/22/when-assad-won/

W. Polk. (10, December, 2013), Understanding Syria: From Pre-Civil War to Post-Assad. https://www.theatlantic.com/international/archive/2013/12/understanding-syria-from-pre-civil-war-to-post-assad/281989

James Denselow. (29, May, 2011). Syria’s Never-Ending State of Emergency | HuffPost. Retrieved from https://www.huffingtonpost.com/james-denselow/syrias-never-ending-state_b_841813.html?guccounter=1