Ο Κομμουνισμός στην Ρουμανία

Scroll down to content

Ο Κομμουνισμός στην Ρουμανία: Από την δικτατορία Τσαουσέσκου στα Ματωμένα Χριστούγεννα του 89’

Η προσωπολατρία είναι συνυφασμένη με το κομμουνιστικό κίνημα, από τη στιγμή τουλάχιστον που καταλαμβάνει την εξουσία. Οι Σοβιετικοί είχαν τον Λένιν και τον Στάλιν, οι Κινέζοι τον Μάο, οι Ρουμάνοι τον Τσαουσέσκου, οι Κορεάτες την οικογένεια Κιμ. Ο ίδιος ο Τσαουσέσκου νόμιζε πως θα δοξάζεται για πάντα.

Στην Ρουμανία η προσωπολατρία στο πρόσωπο του Τσαουσέσκου μετέτρεψε το κράτος σε ένα σκηνικό τελείως διαφορετικό από την υπόλοιπη Σοβιετική Ένωση.

Η βασική εναλλαγή που εφάρμοσε ο Τσαουσέσκου ήταν η αποστασιοποίηση της Ρουμανίας από τη Μόσχα, η ανάπτυξη φιλικών σχέσεων με τον δυτικό κόσμο και η οικοδόμηση του σοσιαλισμού με καπιταλιστικό χρήμα και φυσικά εμπλοκή των δυτικών στο ρουμανικό οικονομικό και διοικητικό σύστημα. Το τελευταίο έρχεται σε αντίθεση με την προώθηση της θέσης περί επιβολής στο εσωτερικό μιας σκληρής δικτατορίας με τη διαιώνιση της σταλινικής προσωπολατρίας αφού τον εμπόδισε σταδιακά να αποτελέσει τον απόλυτο δικτάτορα όντας οικονομικά εξαρτώμενος.

Τα χρόνια πριν:

Έντονο αντιρωσικό σύνδρομο κατά την διάρκεια του Μεσοπολέμου και τα χρόνια της «Μεγάλης Ρουμανίας» λόγω κυρίως του ζητήματος της Βεσσαραβίας. Το ζήτημα αυτό αποτέλεσε την ισχυρότερη ρωγμή στα θεμέλια των σχέσεων του Βουκουρεστίου με την Μόσχα. Το 1918 η Ρουμανία προσάρτησε την περιοχή της Βεσσαραβίας (σημερινή Μολδαβία) που έως τότε ανήκε στην Ρωσία και μάλιστα ζήτησε από τις δυτικές δυνάμεις να εγκρίνουν την κυριαρχία του στη περιοχή. Όντως, το 1920 οι Μεγάλες Δυνάμεις συναίνεσαν στην κατοχύρωση της περιοχής από την Ρουμανία.

Μετά τον ακρωτηριασμό της «Μεγάλης Ρουμανίας» και τον θάνατο του Ντεζ από καρκίνο στο ήπαρ τον Φεβρουάριο του 1965 από τα μέλη του Πολιτικού γραφείου του Κόμματος μόνο ο Τσαουσέσκου και ο Απόστολ πληρούσαν τις προϋποθέσεις. Όπως και στην περίπτωση της Ρωσίας έτσι και στην Ρουμανία ο Ντεζ πρότεινε τον Απόστολ ο οποίος όμως όντας ιδιαίτερα υποτονική μορφή υπερφαλαγγίστηκε από τον Τσαουσέσκου. Ο Ντεζ είχε προσχωρήσει σε κολεκτιβοποίηση της γεωργίας και εθνικοποίηση των ιδιωτικών επιχειρήσεων ενώ από το 1960 είχε κάνει ήδη σημαντικά βήματα για τον περιορισμό των πολιτικών ελευθεριών και την έκφραση όποιας πολιτικής διαφωνίας. Ωστόσο δεν αρκούσε αυτό. Τα αντοκομμουνιστικά αντιστασιακά κινήματα είχαν ήδη κάνει ισχυρή επάνοδο και έπλητταν τα θεμέλια της ηγεμονίας του. Η εγκαθίδρυση επομένως του ιδιαίτερα αυταρχικού ηγέτη Νικολάε Τσαουσέσκου ήταν εκείνη που θα μπορούσε να «σώσει» τον Ρουμανικό κομμουνισμό έστω και για μερικά χρόνια.

Τα πρώτα χρόνια:

Αμέσως μετά την εκλογή του ο νέος ηγέτης εγκατέστησε σχεδόν αμέσως ένα καθεστώς προσωπολατρίας παραγκωνίζοντας μέχρι και το πρόσωπο του ίδιου του Ντεζ, ο οποίος δεν τον πρότεινε ως διάδοχο. Η σταλινική αυτή τακτική προσωπολατρίας έσωσε για λίγα χρόνια τον Τσαουσέσκου και του επέτρεψε να δράσει με την δική του δικτατορική τακτική χωρίς να επηρεάζεται από τα συνδικάτα.

Τον Αύγουστο του 1965 ο Τσαουσέσκου τροποποίησε το ρουμανικό Σύνταγμα μετονομάζοντας τη «Λαϊκή Δημοκρατία της Ρουμανίας» σε «Σοσιαλιστική Δημοκρατία» για να καταδειχθεί η ωρίμανση του ρουμανικού Σοσιαλισμού και η εδραίωση του στο πρόσωπο ενός ισχυρού δικτάτορα.

Με την Ρωσία ο Τσαουσέσκου κράτησε εξαρχής στάση ισότιμου με τον Μπρέζνιεφ εταίρου και ζήτησε την επιστροφή του ρουμανικού χρυσού που οι Μπολσεβίκοι είχαν δημεύσει το 1918 (το ζήτημα φυσικά πάγωσε όταν ο Ρώσος ηγέτης ζήτησε να καταβάλουν οι Ρουμάνοι πολεμικές επανορθώσεις ).

Ταυτόχρονα, η στάση ήταν παρόμοια και αντίθετη προς την υπόλοιπα σοβιετικά κράτη τόσο στον πόλεμο των Έξι Ημερών το 1967 αρνήθηκε να διακόψει τις σχέσεις της Ρουμανίας με το Ισραήλ και τον επόμενο χρόνο καταδίκασε την σοβιετική εισβολή στην Τσεχοσλοβακία. Εκτός αυτών, ήδη από το 1967 καθιέρωσε στενές διπλωματικές σχέσεις με την Δυτική Γερμανία και τις Αραβικές Χώρες, γεγονός που τον βοήθησε να είναι στο κέντρο των εξελίξεων και να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις ειρηνευτικές συνομιλίες Ισραήλ-Αιγύπτου και Ισραήλ-ΟΑΠ.

Αυτές οι κινήσεις του Τσαουσέσκου δεν ήταν μόνο εξαιτίας της αλαζονείας και μεγαλομανίας του αλλά και μέρος ενός σχεδίου για ικανοποίηση του δυτικού κόσμου και κατεύθυνση προς τις δυτικές και Αραβικές δυνάμεις αντί της μελλοντικά νεκρής σοβιετικής ένωσης. Με αυτό τον τρόπο θα εξασφάλιζε φυσικά την άτοκη, όπως ήλπιζε, δανειοληψία από την Δύση για την μετατροπή της χώρας σε βιομηχανική. Φυσικά, ο στόχος δεν επιτεύχθηκε. Την περίοδο 1977-1981 το χρέος του αυξήθηκε και άγγιξε τα 10δις δολάρια ΗΠΑ. Ο Τσαουσέσκου αναγκάστηκε να εξοφλήσει το χρέος του με την επιβολή δρακόντειων μέτρων στον Ρουμανικό λαό και το αποτέλεσμα ήταν η φτωχοποίηση του λαού και η σταδιακή εξαθλίωση που αποδυνάμωσαν την κυριαρχία Τσαουσέσκου.

Το τέλος του Τσαουσέσκου:

Μπορεί η αποτυχία του να καταστήσει την Ρουμανία βιομηχανική χώρα σε συνδυασμό με την εξαθλίωση του λαού από τα μέτρα για αποπεράτωση του χρέους προς την Δύση να συντέλεσαν στην μαζική αγανάκτηση. Η επιρροή των δυτικών χρηματοπιστωτικών οργανισμών (όπως ΔΝΤ και Παγκόσμια Τράπεζα) στα εσωτερικά της Ρουμανίας ήταν σαφώς αντίθετη με την αυταρχική και προσωποπαγή πολιτική που προωθούσε ο Τσαουσέσκου. Στα τέλη του 1989 ξεκίνησαν από την Τιμισοάρα αντικυβερνητικές διαδηλώσεις από τον Πάστορα Laszlo Tokes που σταδιακά εξαπλώθηκαν σε όλη την χώρα. Ο Ρουμάνος ηγέτης επιτέθηκε στους διαδηλωτές με την βοήθεια αρχικά της μυστικής αστυνομίας αφού ο εθνικός στρατός αρνήθηκε και τάχθηκε υπέρ των επαναστατημένων πολιτών. Το γεγονός αυτό αποτελεί μία από τις βασικές στιγμές της επανάστασης αφού από την στιγμή εκείνη οι διαδηλωτές είχαν την υποστήριξη όπλων. Το αποτέλεσμα όμως ήταν, όταν και η ίδια η μυστική αστυνομία αντιτάθηκε στο καθεστώς, να γίνουν μυστικές διαβουλεύσεις και τέλος να εκτελεστεί ο ίδιος ο Τσαουσέσκου και η γυναίκα του Έλενα. Οι κατηγορίες που τους πρόσαπταν στο υποτυπώδες δικαστήριο που έγινε εις βάρος τους ήταν η γενοκτονία και η πείνα μαζί με μια σειρά από άλλα «εγκλήματα». Η λαϊκή ικανοποίηση ήταν το σημαντικότερο αποτέλεσμα από την δολοφονία Τσαουσέσκου. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο Dorin Carlan στην Spiegel (Ο Carlan είναι ένας από τους τρεις άνδρες του 64ου Συντάγματος Αλεξιπτωτιστών που εκτέλεσε τη θανατική ποινή κατά του Τσαουσέσκου): «Πήραμε εκδίκηση για τους νεκρούς που είχε στη συνείδηση του ο Τσαουσέσκου. Επρόκειτο για μια τιμητική αποστολή».

Ο Τσαουσέσκου εκτελέσθηκε αλλά το καθεστώς του έμεινε χαραγμένο στη μνήμη των Ρουμάνων επιβεβαιώνοντας τα τελευταία του λόγια: «Να ζήσει η Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Ρουμανίας»

 

Της Θεοδώρας Βουνίδη

 

Βιβλιογραφία:

Από τα Βαλκάνια στη Νοτιοανατολική Ευρώπη: Προκλήσεις και Προοπτικές στον 21ο Αιώνα, Ιωάννης Αρμακόλας- Θάνος Ντόκος (επιμέλεια), Εκδόσεις Ι. Σιδέρης.

Σπυρίδων Σφέτας, Εισαγωγή στη Βαλκανική Ιστορία: Από τον Μεσοπόλεμο στη λήξη του Ψυχρού Πολέμου, Εκδόσεις Βανιας, Θεσσαλονίκη 2011

http://www.kathimerini.gr

http://www.liberal.gr